Nuôi cấy mắt cây trong môi trường nuôi trồng (in vitro)

Nuôi cấy mắt cây trong môi trường nuôi trồng (in vitro)

Với kỹ thuật này cho cây lan mới sau này hoa sẽ trông giống cha mẹ chúng.

Chuẩn bị mắt cây

Ưu điểm của kỹ thuật này là cây mới sinh sản sau này hoa sẽ trông giống cha mẹ chúng. Chúng ta dùng kỹ thuật này để nhân giống: Phalaenopsis, Doritis pulcherima, Phaius tankervilleae và Chiloschista lunifera.

Mắt cây phù hợp là bạn cắt chéo với 1 cm ở trên và dưới mắt của nhánh (cây) hoa. Điều rất quan trọng là dùng dao bén bởi vì dao cùn làm các mô bị tổn thương rất nhiều.

Hãy cẩn thận gỡ bỏ vỏ bao mắt cây

Chất dung môi nào bạn xử dụng?
Để khởi đầu phát triển của "mắt ngủ" chúng ta hãy dùng chất dung môi gồm có cytocinins (chất kích thích sinh trưởng - phytohormon). Chúng ta dùng Sigma's P6793 (Phytotechlab P793) (Web site http://www.sigma-aldrich.com/).

Chuẩn bị dụng cụ:

Thiết bị cần thiết:
   
Bếp lò
Nồi nấu nước đường kính miệng 30cm
Đèn cồn (dùng sát trùng dụng cụ)
Bao tay cao su
Nhíp, kẹp (inox)
Dao mổ (inox)
Cái móc lấy hạt lan (dụng cụ cấy chuyền)

Đồ dùng cần thiết:

Ống nghiệm chứa môi trường cấy
Bình cấy (lọ, ống nghiệm...)
Giấy lau nhà bếp (kitchen paper)
Cồn 70%
Thuốc tẩy (như là Clorox) dùng tẩy trùng.
Lọ (hũ) có nắp vặn (như là hũ thức ăn trẻ em - babyfood jar)

Bỏ mắt cây vào lọ (flask): Ngâm mắt cây đã cắt vào cồn 70% vài giây. Sau đó đặt các mắt cây vào trong nước Oxi già 0,5% (hydrogen peroxide H₂O₂) trong 30 phút. Kế đó đặt chúng vào trong nước Oxi già (H₂O₂) 3% trong 15 phút. Sau 15 phút, đặt các mắt cây đã khử trùng (trong ống nghiệm) nằm trên vỉ trong vùng hơi nước sôi (vùng khử trùng). Bây giờ, lấy ống nghiệm và mở ra trên hơi nước sôi. Nắp đậy phải đặt trong miếng giấy nhà bếp (kitchen paper) tẩm cồn. Lấy cái nhíp và khử trùng bằng đèn cồn. Đưa cái nhíp vào vùng khử trùng (vùng hơi nước) và lấy một cái mắt cây đã đức ngâm trong dung dịch Oxi già và đặt nó với phần đuôi vào đắy lọ trong dung môi nuôi.

Kế tiếp, nhúng cái nhíp vào trong nước sôi để rửa sạch các chất dung môi bám vào nhíp và ngâm nhíp vào trong lọ cồn 70%. Đậy ống nghiệm lại (trên hơi nước sôi) và đặt nó trên bàn để dán nhãn. Với ống nghiệm kế tiếp bạn cũng làm giống như vậy.

Gợi ý: Để tạo dung dịch khử trùng có hiệu quả hơn, hãy nhỏ vài giọt nước rửa chén (dish washing solution) vào trong nước Oxi già.

Chăm sóc:

Đặt các ống nghiệm bạn đã làm các mắt cây vào nơi ấm và sáng (khoảng 20°C). Tránh ánh sáng mặt trời trực tiếp bởi vì ánh sáng mặt trời sẽ làm ống nghiệm trở nên nóng bên trong.

Bởi vì kích thước và cấu trúc của các mắt cây làm tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn dùng cách nẩy mầm không cộng sinh (asymbiotic seed germination). Như vậy, điều rất quan trọng là chúng ta phải kiểm soát mỗi ngày trong tuần đầu tiên ,nếu có triệu chứng nhiễm trùng. Nếu bạn tìm thấy nấm hay vi khuẩn, bạn có thể khử trùng n thêm một lần nữa.

Có nhiều mắt cây tiết ra các hợp chất (exudate phenolic compounds) vào trong dung môi nuôi cấy làm đen dung môi nuôi cấy. Các hợp chất tiết ra sẽ giết chết các mắt cây nếu bạn không thay dung môi nuôi mới. Nhiều mắt cây sẽ ngừng tiết ra các hợp chất sau 3 hay 4 lần thay.

Bởi vì kích thước và cấu trúc của các mắt cây làm tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn dùng cách nẩy mầm không cộng sinh (asymbiotic seed germination). Như vậy, điều rất quan trọng là chúng ta phải kiểm soát mỗi ngày trong tuần đầu tiên ,nếu có triệu chứng nhiễm trùng. Nếu bạn tìm thấy nấm hay vi khuẩn, bạn có thể khử trùng n thêm một lần nữa.

Có nhiều mắt cây tiết ra các hợp chất (exudate phenolic compounds) vào trong dung môi nuôi cấy làm đen dung môi nuôi cấy. Các hợp chất tiết ra sẽ giết chết các mắt cây nếu bạn không thay dung môi nuôi mới. Nhiều mắt cây sẽ ngừng tiết ra các hợp chất sau 3 hay 4 lần thay.

Chất điều hoà sinh trưởng (hormones)

Chất điều hoà sinh trưởng là các hợp chất hữu cơ hay nhân tạo mà tác động sự phát triển và nhân giống. Chúng sản sinh trong cây (như phát triển nụ) để kiểm soát sự phát triển.

Auxins: Auxins tác dụng tăng dài các tế bào, phát triển rễ và chồi tự hình thành. Chúng ngăn chận sự phát triển chồi nhánh (điều này chồi bảo đảm tính di truyền ổn định). Auxins thông thường dùng trong môi trường nuôi cấy mô, hoặc là phối hợp với cytokinins lúc tăng dài của thân hoặc không có cytokinins cho bộ rễ.

Cytokinins: trước đây gọi là kinins, đóng vai trò chính trong môi trường nuôi cấy mô để phân cắt tế bào, shoot multiplication và sự tăng trưởng của chồi nhánh. Chúng giúp làm chậm sự lão hóa, và chúng tác động chuyển hoá auxin. Nếu việc nuôi cây quá ốm yếu, tăng lượng Cytokynin sẽ giúp việc nuôi trồng ngắn hơn, thân mần khoẻ chắc.

Gibberellins: là một nhóm của chất liệu thiên nhiên xuất hiện với tác dụng phát triển tế bào và kích thích sự tăng dài của thân. Năm 1926 E. Kurasawa (người Nhật) ghi lại rằng việc nhiễm một loài nấm mốc (tên Gibberella fugikuroi), kết quả là hạt lúa phát triển nhanh hơn bình thường. Chất liệu đó là gibberellic acid, mà sau đó được người ta đã phân lập và kết tinh từ cả nấm mốc và thực vật.

Nguyễn Nam Sách
Phỏng dịch từ bài: 'Node culture'
Website http://www.orchideenvermehrung.a

 

Read More

Cách giâm cành lan

Cách giâm cành lan

Đây là kỹ thuật nuôi cấy mắt cây hay còn gọi là kỹ thuật giâm cành, mà ở VN gọi là cấy mô phân sinh.

Từ các chồi mắt (buds) "ngủ" bạn có thể sản xuất ra một hoặc nhiều cây (sinh sản vô tính).

Mắt cây (node) là gì?



Bạn có thể tìm chồi ngủ ở đâu?

Mắt cây có thể tìm thấy như:

Trên thân Phalaenopsis, Doritis và Phaius
Trên thân hành của Dendrobium
Dưới gốc của Cattleya...

Sửa soạn mắt cây

Chúng ta hãy thử làm theo kỹ thuật sau với Phaius tankervilleae và sẽ có kết quả rất tốt. Trong một lớp học, những người tham gia đã nhân giống thành công Phalaenopsis trên bổi rêu (peat, sphagnum moss). Bạn hãy xem hình cây Phalaenopsis ở phần dưới đây:

Một trong những người tham gia lớp học của chúng tôi nhân giống thành công Phalaenopsis trên những bổi rêu.

Cách làm:

Nhúng ướt bổi rêu dưới vòi nước.
Trải rộng trên một cái khay nhựa, đổ lấp đầy khoảng trống giữa những bổi rêu với cát sa thạch (silica) và đổ một ít nước + nước dừa vào trong khay nhựa.
Đặt khay nhựa vào trong lò vi sóng khoảng chừng 3 phút(dể diệt trùng và nấm gây bệnh).
Bỏ một ít rêu (moss) vào trong cát khi đã nguội.
Cắt cành hoa khoảng 3 cm trên và dưới mắt cây.
Lột bỏ các màng bao (bracts).
Đặt các đoạn mắt cây và trong bổi rêu .
Đậy khay nhựa với lớp plastic và đặt khay dưới ánh đèn trồng cây.

Mắt cây phù hợp là bạn cắt 3 cm ở phía trên và dưới mắt của cành hoa. Điều rất quan trọng là phải dùng dao bén, bởi vì dao cùn làm các mô bị tổn thương rất nhiều. Kế đó bạn hãy cẩn thận gỡ bỏ các màng bao.

Cây thường tạo ra các chồi "ngủ" để chắc chắn rằng cây có thể sống còn, nếu chồi ngọn chết đi hoặc bị sâu bọ ăn. Trong một thời dài, khi ngọn lớn lên và sản xuất chất điều hoà sinh trưởng (hormone – kích thích tố) để ngăn cản sự phát triển của các chồi khác trên thân cây. Nếu ngọn chết đi, chất điều hoà sinh trưởng bị thiếu hụt và các chồi "ngủ" bắt đầu phát triển.

Giâm cành trên đất

Đặt mắt cây vào trong đất trồng: Đặt mắt cây đã sửa soạn nằm ngang trong đất trồng, mắt cây phải ở phía trên.

 

Chăm sóc: Đặt cái khay với những mắt cây vào nơi sáng và ấm và tránh ánh sáng mặt trời trực tiếp chiếu vào. Kiểm soát mỗi 3-4 ngày để có độ ẩm đầy đủ.

Sau 2 tuần nữa

Read More

Hoa lan rắn - Bulbophyllum purpureorachis

Hoa lan rắn - Bulbophyllum purpureorachis

Loại lan rắn này thuộc loại Bulbophyllum - lan lọng, với tên specie là purpureorachis trong đó có purpure là đỏ xậm - từ chữ purple và rachis là sống hoa như chữ sống lá.

Đã lâu lắm người viết mới thấy lại cây lan hình thù giống như đầu lưỡi mác hay đầu con rắn đang ngẩng cao. Hồi triển lãm Hoa Lan hàng năm còn ở South Coast Plaza cách đây trên 10 năm chúng tôi đã nhìn thấy cây lan này một lần nơi phòng trưng bày và được phần thưởng của ban tổ chức. Nhà vườn cho biết tên nhưng không bán vì còn khan hiếm. Chúng tôi có ý theo dõi mà nay mới thấy nhà vườn Santa Barbara Orchid Estate bày bán một cây và triển lãm một cây. Cũng may chúng tôi nhìn thấy và mua kịp thời.

 

Hình 1. Sống hoa giống mũi giáo/mác hay đầu rắn hổ (cobra)

Hình 2. Hoa giống như con bọ bám theo hai bên sống hoa.

Loại lan rắn này thuộc loại Bulbophyllum với tên specie là purpureorachis trong đó có purpure là đỏ xậm (từ chữ purple) và rachis là sống hoa (như chữ sống lá).

Nguồn gốc: Lan này mọc nhiều tại Phi châu ở các nước Ivory Coast, Camerơon, Gabon, Cộng hoà Congo và Zaire.

 

Hình 3. Hoa mọc dài hai bên sống hoa và sẽ nở từ dưới lên trên.

Hình 3. Hoa mọc dài hai bên sống hoa và sẽ nở từ dưới lên trên.
 

Đặc tính: Ngoài thiên nhiên, cây thuộc loại lớn và dễ trồng. Cây thích hợp với môi trường ấm trong nhà kính (greenhouse) và khí hậu nhiệt đới ngoài trời. Màu hoa và kết cấu của hoa khác lạ nên nhiều người ưa chuộng. Chúng tôi không ngửi thấy mùi thơm của hoa. Cây thuộc loại dễ trồng, chóng ra hoa nhưng thuộc loại hiếm.

Hình dáng: Sống hoa dẹp và dày như hình mũi giáo hay đầu rắn hổ mang (cobra) nên đã lôi cuốn sự chú ý của khách thưởng ngoạn. Sống hoa màu xanh lá cây đậm có chấm đỏ đậm. Bẹ lá (pseudobulb) có dáng như hình chữ nhật, bề cao đến 11 cm và bề rộng đến 6 cm; lá dài 30 cm và rộng 8 cm. Cuống hoa (inflorescence) có thể cao đến 100 cm. Hoa hình dáng nhỏ như con bọ (beetles), màu nâu, có gai nhỏ như lông mé ngoài, bám dọc thẳng hàng với nhau ở hai bên bẹ hoa. Hoa nở từ dưới lên trên. Hoa màu kem có chấm với lưỡi nhỏ màu đỏ. Cánh hoa màu vàng nâu đỏ. Hoa nở vào mùa Hè cho đến đầu mùa Thu.

Cách trồng: Nên trồng cây vào chậu lớn, tương đối cạn. Dùng phân bình thường. Cần để cây nới thoáng gió. Không nên để chỗ mặt trời chiếu thẳng vào cây. Cách trồng Lan Rắn cũng như các loại lan khác cùng họ Bullbophyllum. Về nhiệt độ cần mát đến ấm. Có thể trồng Lan Rắn trong chậu, trên vỏ cây hay rổ. Dùng vỏ cây cỡ trung bình. Cây cần tưới nhiều vào mùa Hè và bớt dần vào mùa Đông. Bón phân sau mỗi 2 lần tưới. Về mùa Đông, cây lại cần nhiều ánh sáng càng tốt.

Nhà vườn cho biết cây Lan Rắn thuộc loại sống mạnh và mau lớn.

Nhìn chung, Lan Rắn là một loại lan trong nhóm Bullbophyllum có hình dáng, và hoa khác lạ mà những người ưa sưu tầm những Lan quý hiếm ưa chuộng. (H.5)
Westminster 10/2012 Trần Đức Tạo

Read More

Cymbidium Munronianum King et Plant

Cymbidium Munronianum King et Plant

Cánh hoa và lá đài dạng mũi mác, màu vàng xanh với nhiều sọc đỏ hồng. lá đài uốn lượn. Cánh hoa ôm lấy trục hợp nhụy.

Cây dạng bụi, địa sinh, cao 30-50 cm. Lá dạng dải, nhọn, dài 40-50 cm, rộng 2-2,5 cm. Phát hoa cao 50 cm, thẳng đứng, mang 10-12 hoa. Hoa to 5-6 cm, có lá bắc. Cánh hoa và lá đài dạng mũi mác, màu vàng xanh với nhiều sọc đỏ hồng. lá đài uốn lượn. Cánh hoa ôm lấy trục hợp nhụy. Cánh môi 3 thùy, thùy giữa nhọn và uốn ra sau, màu trắng xanh có đốm đỏ hồng. Trục hợp nhụy xanh nhạt.

Ra hoa tháng 6- 8. Phân bố ở độ cao dưới 1.000 m, trong rừng rợp ven suối.

Read More

Chăm sóc lan nhà phố

Chăm sóc lan nhà phố

Qua bài viết này, mong rằng các bạn có thể giảm thiểu nhược điểm, phát huy ưu điểm làm cho ngôi nhà của bạn lúc nào cũng có hoa nở quanh năm.
Hiện nay phong trào trồng lan phát triển mạnh mẽ. Một giò lan hiện nay giá thành khá rẻ, tầm 50.000 đ là có một giò lan đẹp để chơi. Chơi lan không phải là khó, cây lan cũng không phải khó tìm.

Ở Thành phố, đất chật người đông, diện tích nhà để ở đã ít, còn đâu chổ để mà trồng lan. Vậy mà vượt lên tất cả, nhiều nhà phố trồng lan với đủ kiểu: dưới mái hiên, bancông, sân thượng, giếng trời,…Tuy nhiên môi trường trồng lan nhà phố có nhiều nhược điểm: ít ánh sáng, nóng, gió nhiều, chật,…

Vì vậy qua bài viết này, mong rằng các bạn có thể giảm thiểu nhược điểm, phát huy ưu điểm làm cho ngôi nhà của bạn lúc nào cũng có hoa nở quanh năm.

1. Vì sao trồng hoa lan?

- Cây lan chịu được khí hậu khắc nghiệt, dễ sống, khó chết. Nhiều giống lan chịu được khí hậu nóng (Dendro, Cat), lạnh (Vũ nữ, Cat). Cây lan nếu được chăm sóc tốt, khoảng 3-7 ngày không tưới nước cây vẫn sống bình thường (phù hợp cho những gia đình trồng lan mà phải đi du lịch dài ngày).

- Cuộc sống quá nhiều lo toan, mỗi ngày đi làm về, nhìn cây lan phát triển, ra rể, ra chồi, ra hoa, mọi cảm giác mệt mỏi như tan biến hết.

- Liên hệ về cuộc sống của cây lan và cuộc sống con người có nhiều điểm tương đồng (nhân sinh quan). Con người cần thức ăn, nước uống, môi trường thế nào thì cây lan giống như vậy. Nếu nước uống cho con người bị chua, nhiễm phèn thì cây lan cũng chê! Nếu bạn ra ngoài sân trồng lan, nóng quá, không chịu nổi phải vào nhà thì cây lan cũng đang vậy, nó cũng không chịu nổi, tuy nhiên nó không có chân. Nếu bạn chịu khó liên tưởng với cuộc sống con người với cây thì bạn sẽ tránh nhiều điều đáng tiếc cho cây lan nhà bạn.

- Trồng lan có đam mê (nghiện), với mỗi ngày mong tìm tòi, khám phá, rút kết kinh nghiệm, giao lưu,… vì vậy sẽ giảm bớt thời gian vào những công việc khác (ăn nhậu, bài bạc, chơi game).

- Chơi lan kinh phí khá ít hơn so với các thú vui khác (chơi chim, chơi cá,…).

- Nếu trồng tốt, có thể bán, thanh lý lan lấy tiền mua loại lan khác.

- Và còn nhiều lý do khác nữa, mong bạn khám phá ra và gởi email về cho mình để bài viết càng hoàn thiện hơn.

Một bể chứa nước nhỏ sẽ bổ xung độ ẩm cho các cây lan

2. Trồng lan nhà phố có nhược điểm nào? Cách khắc phục ra sao?

* Nóng: quá nóng làm cho cây khô lại, thiếu nước. Cây lan bị khô lại do thiếu nước thì rất khó để làm cho cây căng lại. Tưới nhiều nước vẫn không cải thiện được nhiều (mà đa số chủ nhân cây lan đi làm nên cũng khó tưới được nhiều nước). Tưới nước sau khoảng 30 phút sau chậu lan khô queo (do gió và nóng).

Cách khắc phục:

- Mỗi lần tưới nước thì phải tưới thật đẫm, tưới đi tưới lại nhiều lần, rờ chậu lan thấy mát lạnh, rễ lan căng lên do no nước.

- Dưới nền nhà trồng lan nên đặt những tấm thảm để giử nước trong đó, làm cho môi trường mát mẻ, không bị thiếu hơi nước.

- Giá thể trồng lan phải giử ẩm tốt như: sơ dừa, bột dừa, than nhuyễn, dớn mềm,… Chậu trồng lan phải to hơn so với cây lan. Trên mặt trên chậu, nên kín mặt bằng những giá thể nhuyễn, để tránh tình trạng bốc hơi nước nhanh.

- Nên mua những chậu lan to khoẻ, giá thể nhiều, giử ẩm tốt. Cây sẽ bắt nhịp rất nhanh với môi trường nóng, và sẽ cho ra hoa nhiều.

- Hướng Tây nên che 2 lớp lưới để tránh ánh nắng có nhiệt độ cao do nắng chiều gây nên. Chú ý: lưới càng xa chậu lan thì càng giảm nhiệt độ.

- Nên treo sát chậu lan với nhau để cây đỡ thoát hơi nước, dễ tạo cộng đồng có hơi ẩm.- Khoảng cách từ lưới đến chậu lan khoảng tầm 2m, nếu gần quá thì sẽ rất nóng cho cây. Từ dưới đất lên đáy chậu khoảng 50-70cm, nếu cao quá thì cây dễ bị nóng và mau khô.

- Nếu thấy chậu lan lên rêu nhẹ là đạt vì chậu lan ít bị khô, đủ nước, thích hợp cho lan sinh sống và phát triển.

- Trồng những cây lan có thân giử nước tốt như: hoàng hậu, vũ nữ, dendro (lan đa thân). Thì bỏ tưới nước vài ngày không ảnh hưởng đến cây lan lắm.

- Mua hệ thống phun sương, giá khoảng tầm 2tr (20 đầu phun). Vào lúc nóng, ta mở phun sương, làm cho nhiệt độ hạ xuống, độ ẩm tăng.

Hệ thống phun sương tự động sẽ giúp bạn trong những ngày nắng nóng

* Gió: quá nhiều làm cho cây mau khô nước, lắc lư, không cố định được chậu cây.

Cách khắc phục:

- Che chắn bên có hướng gió nhiều, mùa lạnh nên che hướng Bắc (các tỉnh ngoài Bắc nên che 100%). Có thể dùng 2 lớp
lưới để che. Trồng cây kiểng lá nhiều để che là biện pháp tốt, như là: cau, dừa kiểng,…

- Đặt chậu lan bằng mặt với lan can sân thượng để lan can che gió cho chậu lan.

- Cột chặt cây vào chậu. Khi cây lan chưa bán rể chặt vào chậu thì đặt nơi gió ít, mát.

Cần có lưới che chắn xung quanh để hạn chế gió, gió sẽ làm mất độ ẩm cho lan và cũng lay động lớn làm ảnh hưởng đến sự phát triển của cây

* Ánh sáng: do trồng lan ở Bancông, thềm nhà, giếng trời, nên đa số cây không được hưởng nhiều ánh sáng, làm cây sinh trưởng chậm, lá nhỏ, ngọn cây cong quẹo.

Cách khắc phục: do ảnh hưởng địa thế nên khá khó khắc phục. Tuy nhiên có thể khắc phục như sau:

- Trồng hoặc mua cây khoẻ mạnh, chậu to, giá thể giử ẩm (như đã nói ở trên) về đặt. Thì lúc đó cây lan đã to khoẻ nên có sức chịu đựng cao.

- Dùng kính để tạo thêm ánh sáng khi mặt trời đã đi qua.

- Cây to, phát triển hoàn chỉnh thì đặt ở nơi có ánh nắng buổi chiều, cây sẽ ra hoa rất siêng.

- Cây con thì đặt nơi ánh nắng buổi sáng, chồi mầm sẽ phát triển mạnh.

3. Trồng lan nhà phố có ưu điểm ra sao?

- Vì tưới nước nhiều nên cần nhiều gió và nắng để bốc hơi nước, không gây úng cây.

- Nắng nhiều làm cho cây quang hợp tốt, phát triển mạnh, cứng cáp.

- Có gió nhiều làm cho cây ít bị bệnh, sâu.

- Che chắn và tưới nước nhiều cũng làm cho ngôi nhà bạn cũng mát mẻ hơn.

- Trồng lan khá nhẹ nhàng nên phù hợp với công việc mang tính chất thư giản. Thay chậu, bưng bê cũng dễ dàng hơn những chậu kiểng nhiều. Vì không trồng bằng đất nên ít gây dơ nền sân.

- Diện tích ít nhưng có thể trồng được nhiều chậu lan, vì vậy lúc nào cũng có hoa để ngắm!

4. Cách bón phân và thuốc và chăm sóc lan ở nhà phố:

Sau khi đã khắc phục nhược điểm, hiểu rõ ưu điểm thì cần bón phân và trừ nấm, sâu bệnh như sau:

- Do cung ứng đủ nước, nên cần bón phân tan chậm để khi không có thời gian bón phân, cây vẫn phát triển bình thường.

- Mỗi tuần bón phân NPK (30-10-10, 20-20-20) 1 lần.

- Mùa mưa dùng thuốc trừ nấm 2 tuần 1 lần (do thoáng gió nên thời gian có dài hơn trồng dưới đất). Mùa nắng thì 1 tháng 1 lần.

- Trừ sâu thì mùa mưa 1 tháng 1 lần, mùa nắng 2 tuần 1 lần.

- Có thể pha phân NPK chung với thuốc trừ nấm, trừ sâu để tưới 1 lần (đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì).

5. Những lỗi gặp phải khi trồng lan nhà phố:

- Trồng lan trên gỗ làm cho cây không giử được nhiều nước, cây phát triển chậm.

- Tưới nhiều sợ lan bị thối chết: ai mới vô trồng lan đều được khuyên là nên tưới nước ít, nếu không cây lan sẽ bị thối chết. Nhưng trồng lan nơi có nhiều ánh sáng, nóng, gió thì ít tưới nước thì chỉ làm cho cây chết dần chết mòn mà thôi. Tuỳ môi trường cụ thể mà có cách tưới nước, chăm sóc khác nhau. Giống như con người vậy, trưa nắng nóng thì phải uống nước nhiều để bù nước, thì cây lan cũng vậy thôi.

- Thích ra hoa thường xuyên mà không xem sức khoẻ cây. Khi cây lan còi cọc, chồi mầm lên thành cây yếu (cây con thấp hơn cây mẹ nhiều) thì khi ra hoa mà giử lại thì cây lan mỗi ngày sẽ yếu hơn. Chỉ chơi hoa khi cây sinh trưởng mạnh, bộ rễ tốt.

Theo Mai Huy - Chăm sóc lan

Read More

Cách chọn giống hoa lan Mokara

Cách chọn giống hoa lan Mokara

Hiện nay hoa lan Mokara rất được ưa chuộng bởi đây là giống hoa lan thích nghi tốt tại điều kiện khí hậu khu vực phía Nam cụ thể tại Đông Nam Bộ và TP.Hồ Chí Minh, bên cạnh đó giống hoa lan Mokara còn thích hợp cho việc trồng với mục đích cắt cành hoa do rất siêng ra hoa.
Cách chọn giống hoa lan Mokara bao gồm các tiêu chí sau

1. Về giống hoa lan Mokara

Hầu hết giống hoa lan Mokara chủ yếu nhập từ Thái Lan, tùy vào các kiểu tổ hợp lai của 3 giống bố mẹ Arachnis x Vanda x Ascocentrum, về cơ bản nhóm giống Mokara có đặc tính di truyền kha giống với Aranda, đây là nhóm giống lan đơn thân hình trụ dài tiếp tục mọc lên mãi, không có giả hành, lá dài hình lòng máng hay hình trụ mọc cách hai bên thân, phát hoa mọc từ nách lá giữa thân, rễ ra nhiều và nhanh.

Hoa lan Mokara đẹp, cánh to, nhiều hoa trên một cành hoa với màu sắc rực rỡ, chọn giống lan Mokara tùy thuộc vào sự yêu thích màu hoa mà phổ biến nhất là màu đỏ và màu vàng, có thể chọn hoa lan Mokara màu cam hay tím…

2. Chọn cây giống lan Mokara để trồng

Tiêu chuẩn cây giống cao tối thiểu 25-30 cm, trên thân có 2-3 rễ chính từ thân, cây giống không có hiện tượng bị nhiễm bệnh đốm lá, héo lá, màu xanh từ trên xuống.

Cây giống không bị rụng mất là chân, không có hiện tượng nhũn đọt.

Thường nên mua cây giống lan Mokara cao 35-40 cm để lan mau phục hồi và ra hoa sau 8 tháng chăm sóc nuôi trồng.

3. Số lượng phát hoa lan Mokara

Lan Mokara siêng ra bông và liên tục quanh năm trong điều kiện có đủ ánh nắng thích hợp, số lượng phát hoa trong một năm từ 6-8 phát hoa.Nếu trồng lan Mokara trong điều kiện chiếu sáng không đủ thì lan sẽ cho ít phát hoa hơn.

Ví dụ: khi cây lan Mokara mới trồng thì chọn nơi có 70% ánh sáng cho lan mau phục hồi ra rễ mới.Khi lan giống trồng được 4-5 tháng thì đưa ra nơi có 50% ánh sáng để cây có thể ra nhiều hoa.

 

Read More

Cách trồng lan hài cho người mới chơi lan

Cách trồng lan hài cho người mới chơi lan

Giống Lan Paphiopedilum thuộc bộ phụ Paphiopedilinae, bộ Cypripedieae, họ Orchidaceae. Giống lan này có nguồn gốc từ miền Viễn Đông và Indonesia. Chúng có thể phát triển trên đất mùn, trên các vật liệu khác trên tán cây trong rừng, trên các khe vách núi. Giống này có khoảng 80 loài. Hầu hết chúng dễ nuôi trồng và dễ trổ hoa trong nhà, dưới ánh đèn, bên cửa sổ hay trong nhà kính, rất thích hợp cho người mới bắt đầu chơi lan.
Trong điều kiện thích hợp, hoa có thể trổ 2 lần hoặc hơn trong năm. Đây là loại có hoa rất đặc biệt, dạng hình túi giống như chiếc hài của phụ nữ, vì vậy mà chúng còn được gọi là Lady’s slipper hay slipper orchid. Giống lan Paphiopedilum được chia thành 2 nhóm, nhóm có lá đốm phát triển ở điều kiện mát rất dễ trồng và nhóm có lá xanh phát triển ở điều kiện lạnh hơn. Hoa giống như sáp, có cánh dạng hình túi và có đài hoa ở mặt lưng. Hoa đa dạng màu sắc, lâu tàn, có thể kéo dài trong vài tuần.

Một vài loài lan tiêu biểu:

Lan Paphiopedilum delenatii

Đây là loài cho hoa đẹp nhất trong các loại Paphiopedilum, có túi màu hồng, có kích thước khoảng 7cm và thường trổ 2-3 bông trên 1 cuống. Lần đầu tiên nó được phát hiện ở Việt Nam vào những năm 1900. Tuy nhiên, đây là loài tương đối khó trổ bông. Nó cần khí hậu lạnh để trổ hoa, vì vậy cần hạ thấp nhiệt độ khi cây phát triển. Cây phát triển tốt dưới ánh sáng đèn phòng, bên bệ cửa sổ hay trong nhà kính.

Lan Paphiopedilum bellatulum

Đây là loại dễ trồng đối với người mới biết trồng lan và dễ trổ hoa dù đặt bên cửa sổ, dưới ánh sáng đèn phòng hay trong nhà kính. Nên trồng cây trong điều kiện nhiệt độ ấm áp, ánh sáng vừa, độ ẩm tốt thì cây sẽ phát triển tốt và trổ hoa vào mùa xuân. Hoa có có kích thước khoảng 5-8cm, màu trắng hay ngà có đốm màu hạt dẻ và rũ xuống.

Lan Paphiopedilum bellatulum và Paphiopedilum

Lan Paphiopedilum Francisco Freire

Đây là loại dễ trồng và rất dễ trổ bông dưới ánh đèn, bên cửa sổ hay trong nhà kính. Cây phát triển tốt trong chậu nhựa lẫn chậu đất sét, điều kiện nhiệt độ ấm. Đây là loại cho hoa đẹp, và lâu tàn.

Lan Paphiopedilum Callosum

Đây là một trong những loài dễ trồng nhất của giống lan Paphiopedilum. Loài này có hoa đẹp, kích thước khoảng 8-11 cm, có những vân sọc từ xanh lá đến tím, có lông tơ màu tím.

1. Các điều kiện trồng và chăm sóc Lan Paphiopedilum:

* Nước và ẩm độ: Vì đây là loài không có giả hành nên bộ phận dự trữ nước của nó chủ yếu ở lá, vì vậy cần bổ sung lượng nước tưới cho cây đều đặn, cần duy trì ẩm độ khoảng 60-70%. Tưới 1-2 lần trong 1 tuần là đủ. Nên tưới nước vào buổi sáng sớm. Nước mưa rất tốt cho cây phát triển. Tùy thuộc vào điều kiện nhiệt độ và ánh sáng của từng mùa mà lượng tưới nước vào mỗi mùa có khác nhau. Vào mùa khô, cần tưới nước thêm để gia tăng độ ẩm cho cây. Nếu trồng Lan trong nhà thì nên đặt cây trên khay nước chứa đá sỏi để cây không bao giờ bị úng nước. Nếu trong nhà kính, chỉ cần tưới trên sàn nhà hoặc sử dụng hệ thống bốc hơi nước để gia tăng ẩm độ.

* Phân bón: Ở giai đoạn cây cần sinh trưởng, ta cần bón cho lan phân có hàm lượng nitơ cao (30-10-10). Ngay khi cây đã trưởng thành cần bón thúc phân có hàm lượng 10-20-10 để kích thích trổ hoa. Chỉ nên tưới phân cho lan từ 2-3 lần trong 1 tháng vào mùa hè và 1-2 lần trong tháng vào mùa đông.

* Ánh sáng: Hầu hết các loại lan Paphiopedilum đều cần ánh sáng yếu, thích hợp nơi có bóng râm như trong nhà hay bên cửa sổ, vì vậy không nên để chậu lan trực tiếp dưới ánh nắng, lá nhanh chóng sẽ bị cháy nếu ánh sáng quá nhiều. Đây là loài rất thích hợp trồng trong nhà, hay bên bệ cửa sổ.

* Nhiệt độ và sự thoáng khí: Có hai nhóm, nhóm Lan có lá đốm phát triển ở điều kiện khí hậu ấm thì phát triển tốt ở nhiệt độ trung bình 24-27oC vào ban ngày, khoảng 16oC vào ban đêm; còn đối với nhóm Lan có lá xanh phát triển ở khí hậu lạnh thì nhiệt độ trung bình 22oC vào ban ngày, khoảng 12oC vào ban đêm. Luôn đảm bảo độ thóang khí tốt, nhất là vào mùa đông, để tránh nhiễm nấm và vi khuẩn gây bệnh cho cây. Vào mùa đông cần giữ độ ẩm thấp để tránh rễ bị thối rữa; và tăng độ ẩm vào mùa nóng để rễ không bị cháy.

* Trồng trong chậu: Có thể sử dụng chậu bằng plastic hay đất sét đều thích hợp. Mỗi chậu chứa tối đa từ 3-5 cây con (giả hành), đặt sâu vào khoảng nửa chiều cao chậu. Giá thể nuôi trồng có thể dùng 40% vỏ cây thông, 30% dương xĩ, 15% đá thô, 15% cát. Giá thể trong chậu dùng để trồng không quá dày để không khí có thể lưu thông tạo sự thoáng khí. Cứ sau 1 năm thay chậu 1 lần để lan phát triển tốt hơn. Khi thay chậu hay giá thể cho cây, thật cẩn trọng vì rễ của cây rất ít, mảnh và dễ nhạy cảm.

2. Giới thiệu kỹ thuật trồng Lan Paphiopedilum trong nước (Hydroponics) với giá thể LECA:

Trồng lan trong nước với giá thể viên LECA (LECA pebbles-Lightweight Expanded Clay Aggregate) hiện cũng đang được ưa chuộng nhiều trên thế giới vì tiện lợi và thẩm mỹ có thể đặt ở bất kỳ nơi nào. Vì các viên LECA này sẽ thay thế giá thể nuôi trồng cung cấp dinh dưỡng, ẩm độ, tạo sự thoáng khí tốt hơn và ít bị bệnh hơn, không sợ bị úng nước hay mục nát và cũng hạn chế việc thay chậu. Lan Paphiopedilum là một trong những loài nuôi trồng trong nước dễ nhất. Cũng như với bất kỳ loài lan khác, thời gian tốt nhất để nuôi lan trong nước là sau khi tất cả hoa đều tàn. Bao gồm các bước sau:

* Bước 1: Rửa các viên LECA với nước sạch để loại bỏ bụi dơ. Sau đó ngâm qua đêm trong dung dịch kích thích tạo rễ mới và kháng bệnh (KLN rooting solution).

* Bước 2: Cẩn thận lấy cây ra khỏi chậu.

* Bước 3: Cẩn thận loại bỏ tất cả hổn hợp giá thể còn dính trên rễ. Cố gắng không làm gãy bất kỳ rễ nào của cây vì rễ của Paphiopedilum rất dài và mảnh như sợi tóc, giống như những cái chân của con nhện.

* Bước 4: Rửa các rễ thật kỹ lưỡng để loại bỏ hoàn toàn giá thể môi trường củ còn dính lại để hạn chế sự gây nhiễm cây.

* Bước 5: Cho các viên LECA vào, cẩn thận đặt cây sâu hơn nửa chiều cao của chậu để giữ cây ổn định.

* Bước 6: Xếp chặt các viên LECA để chắc chắn không có khoảng không nào.

* Bước 7: Đặt dụng cụ đo lượng nước (water gauge) vào và đặt chậu cây vào dụng cụ trang trí.

Read More

Quy trình nhân giống hoa địa lan bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào

Quy trình nhân giống hoa địa lan bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào

Việc nhân giống bằng kỹ thuật nuôi cấy mô invitro tạo ra hàng loạt cây con ổn định về mặt di truyền, cung cấp đúng thời điểm, đồng nhất về phẩm chất, kích thước, màu sắc, sạch bệnh với số lượng lớn. Bài viết này sẽ giới thiệu quy trình cơ bản nhân giống hoa địa Lan bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào

Hoa Lan là loại hoa vương giả, với vẻ đẹp quý phái, nên khắp nơi trên thế giới ngày càng có nhiều người thích chơi hoa lan. Chính vì vậy hoa Lan là sản phẩm trồng trọt luôn có giá trị kinh tế cao bắt nhịp với thị trường hiện nay. Ngày nay đã xuất hiện nhiều cơ sở kinh doanh hoa lan với nhiều chủng loại khác nhau. Do đó việc nhân giống bằng kỹ thuật nuôi cấy mô invitro tạo ra hàng loạt cây con ổn định về mặt di truyền, cung cấp đúng thời điểm, đồng nhất về phẩm chất, kích thước, màu sắc, sạch bệnh với số lượng lớn.

Sau đây tôi xin giới thiệu quy trình cơ bản nhân giống hoa địa Lan bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào:

1. Giai đoạn chọn mẫu.

Mẫu phải lấy từ cây mẹ hoặc cây đầu dòng đã được tuyển chọn.

– Cách chọn mẫu quả: quả to, không bị sâu bệnh, vừa đến độ chín vào tháng 8-9 là tốt nhât.

– Cách chọn mẫu chồi: Mẫu càng nhỏ, càng ngắn càng tốt, song chỉ nhỏ đến mức cho phép.Vì mẫu càng to khả năng nhiễm khuẩn càng lớn.

2. Khử trùng mẫu cấy.

– Cách khử trùng mẫu quả: Quả lấy về cắt bỏ vợi phần cuống sau đó rửa với nước cất 4-5 lần → rửa bằng xà phòng→ rửa bằng nước cất 4-5 lần→ rửa bằng cồn 700.

– Cách khử trùng mẫu chồi: Chồi mang về cắt bỏ bớt phần lá rồi rửa bằng nước cất 4-5 lần→ rửa bằng xà phòng→ rửa nước cất 4-5 lần→ rửa bằng cồn70o. Khử trùng trong tủ cấy

– Khử trùng mẫu quả: Rửa lại với nước cất vô trùng 4-5 lần → ngâm trong HgCl₂ 0,1% 10-12 phút → rửa nước cất vô trùng 4-5 lần, sau đó gắp vào đĩa petri vô trùng, dùng dao cấy, panh cấy lấy hạt ra đưa vào môi trường nhân giống ban đầu.

– Khử trùng mẫu chồi: Rửa lại với nước cất vô trùng 4-5 lần → ngâm trong HgCl₂ 0,1% trong vòng 5-7 phút → rửa với nước cất vô trùng 4-5 lần→ gắp mầm ra đĩa petri vô trùng rồi cẩn thận tách hết các lá non → Khử lại bằng HgCl₂ 0,1% trong vòng 1 phút → rửa với nước cất vô trùng 4-5 lần→ đưa chồi vào môi trường nhân giống ban đầu.

3. Nhân giống (Nhân nhanh)

Môi trường nhân giống hoa địa lan là môi trường MS (Murashigeskoog,1962) và có bổ sung các chất điều hòa sinh trưởng với tỉ lệ phù hợp tùy loài.

– Môi trường vào mẫu hạt:

MS + 100ml nước dừa + 20g đường + 50g khoai tây + 5,2g agar/1 lít.

Sau 6-8 tuần cấy chuyển sang môi trường nhân nhanh.

MS + 100ml nước dừa+ 1mg Kinitin + 20g đường + 5,2g agar/ 1 lít

Sau 8-12 tuần cấy chuyển sang môi trường ra rễ

– Môi trường vào mẫu chồi:

Môi trường vào chồi ban đầu:

MS + 100ml nước dừa + 10g đường + 1,5mg BA + 4,6g agar/1 lít,

Sau 6-8 tuần chuyển sang môi trường nuôi cấy lát mỏng

MS + 100ml nước dừa + 10g đường + 1mg Kinitin + 4,6g agar/1 lít

Sau 6- 8 tuần chuyển sang môi trường nhân nhanh.

MS + 100ml nước dừa + 1mg Kinitin + 20g đường + 5,2g agar/ 1lít

Lưu ý: Nhiệt độ thích hợp để nhân giống địa lan là 22 – 26°C, pH thích hợp 5,5 – 6.

4. Tái sinh cây hoàn chỉnh in vitro

– Khi số cây giống đạt tiêu chuẩn cần thiết, chúng ta cấy chuyển sang môi trường ra rễ (MS + 10g đường+ 0,3mg NAA + 1g than hoạt tính + 5,2g agar/1 lít)

5. Chuyển cây ra vườn ươm

Khi cây đạt tiêu chuẩn cao 5-7cm, 3-4 lá, có rễ thật dài 3-4cm chúng ta tiến hành ra cây với giá thể dớn, dinh dưỡng. N:P:K + vi lượng + Vi ta min sau 3-4 tháng đưa ra vườn sản suất.

Read More

Hướng dẫn cách trồng lan ngọc điểm rừng

Hướng dẫn cách trồng lan ngọc điểm rừng

Đây là loại Lan có mùi thơm thoang thoảng vì thế rất có ý nghĩa, nếu trong giờ giao thừa bên bàn thờ có vài chậu Lan Ngọc điểm tỏa hương tưởng nhớ người quá cố. Cách trồng lan ngọc điểm không khó nhưng cũng không hề dễ nếu bạn không để ý đến điều kiện sống của cây.

1 . Cách trồng lan ngọc điểm

Phân loại lớn nhỏ sau đó cắt bỏ những lá hỏng và rễ hỏng)

Xử lý nấm virus (bằng Kasumin 2L, Ridomil Gold, Afamil,…. có thể mua tại các quầy thuốc thực vật và phun theo đúng tỷ lệ trên nhãn của sản phẩm)

Ngâm cây vào dung dịch,(nên ngâm nước một ngày với công thức: 1 thìa súp đường, 1 thìa cà phê phân bón 30-10-10, 10 + 1 viên thuốc tránh thai + 20 lít nước:Khuấy cho đều, ngâm cây trong 4 giờ, lấy ra để cho ráo nước.

Buộc 3 đến 5 cá thể lại với nhau rồi treo ngược (ngọn xuống dươí gốc phía trên. luu ý: Che mưa cẩn thận tránh bị thối hàng loạt do cây mới hái có nhiều tổn thương.)

Để khoảng 15 – 25 ngày trước khi bắt đầu ghép cây vào cội : Phun thuốc trị bệnh và sau 7 ngày thì phun phân để phục hồi bộ rễ

2. Ghép cây

Ghép cây vào cội: (chú ý mặc lưng –bụng có ảnh hưởng đến sự phân bố chồi hoa sau này). Luôn nhớ lan Ngọc Điểm thường mọc trên cây cao rất thoáng gió cho nên không ưa không khí tù hãm vì thế rễ cây không được ẩm ướt suốt ngày. Lan cũng không ưa bị quấy nhiễu hay thay chậu, cho nên cách trồng tốt nhất là cột vào miếng gỗ, miếng ngói hay vỏ cây hay trồng trong giỏ để phơi rễ ra ngoài

3. Các thời kỳ phát triển



Giai đoạn 2: 9 tháng sau ghép: Giai đoạn này cây xuất hiện 1 số bệnh (cần theo dõi vườn thường xuyên), phun phân và thuốc theo định kỳ.

Giai đoạn 3: 15 tháng sau ghép: phun phân và thuốc theo định kỳ.

Giai đoạn 4: trên 18 tháng: Cần cung cấp đầy đủ dưỡng chất và thành phần khác cho cây

4. Cách bón phân và chăm sóc

Ánh sáng: Tránh ánh sáng trực tiếp vì dễ làm cây bị cháy lá.

Nhiệt độ: phát triển tốt nhất là 20 – 30 độ C.

Nên tưới nước 1 lần/ngày, thường là vào buổi sáng và chiều mát để giữ cho cây có độ ẩm thích hợp. Khi thời tiết chuyển lạnh đột ngột thì không nên tưới ngay mà để cách 1 – 2 ngày sau để cho cây thích hợp với môi trường mới.

Cách trồng lan ngọc điểm yêu cầu cứ 7 ngày thì tưới phân một lần với liều lượng quy định vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát. Nên tưới qua nước một lần, sau đó 10-15 phút thì tưới phân để cây hấp thụ tốt hơn.

Với cây lan con hoặc cây mới ghép nên dùng phân NPK: 30-10-10. Lan trưởng thành dùng NPK: 20-20-20. Khi thấy cây nhú hoa thì dùng NPK: 6-30-30 để cho hoa mập hơn, bền và tươi hơn.

Hằng tháng nên phun thuốc phòng sâu bệnh, nấm.

5. Chăm sóc khi cây ra hoa

Tháng 11 âm lịch: Chồi non của lan Ngọc Điểm 1 -2 cm

- Giai đoạn này cần theo dõi sự phát triển của chồi hoa. Đồng thời, theo dõi bệnh, nấm, nhện, kiến….

- Thông thường Ngọc điểm nở hoa vào cuối mùa đông hay đầu mùa xuân và vào dịp Tết Nguyên Đán. Khi thấy lan ra nụ, hãy phun nước hoặc tăng thêm độ ẩm hoặc tưới sơ qua. Muốn lan nở sớm hơn hãy tăng thêm nhiệt độ hay là mang vào trong nhà để dưới ánh đèn, nhưng cần thoáng gió và độ ẩm. Nếu muốn lan chậm nở hãy mang vào chỗ rợp mát, vào phòng lạnh hoặc để nước đá ở gần, nhưng đừng cho vào gốc hay để rễ chạm vào.

Tăng giảm nhiệt độ khá khó khăn với những người chơi lan tài tử, nhưng đối với nhà vườn có đủ hệ thống điều hòa nhiệt độ thì việc này chẳng có gì khó.

Chúc các bạn thành công với cách trồng lan ngọc điểm.

Giai đoạn 1: 1-3 tháng sau ghép: cần nhiều dưỡng chất để phát triển bộ rễ, nhiều đạm. Phun thuốc phòng trừ bệnh theo đinh kỳ và luân phiên thay đổi. Che ánh sáng 65- 70%

Read More