Các nhóm lan Dendrobium thường gặp

Các nhóm lan Dendrobium thường gặp

Không có một định nghĩa chung nào cho từ Dendrobium. Có tài liệu cho rằng chữ này do tiếng La Tinh, dendro nghĩa là cây, còn chữ bios nghĩa là sự sống. Do đó dendrobium được hiểu là cây lan sống ở trên cây hay phong lan. Ở Việt Nam, người ta thường gọi chúng là Hoàng Thảo hay Đăng Lan. Loại Lan này được chia ra thành nhiều nhóm

1.  Nhóm thứ nhất: Có đặc điểm là lá xanh quanh năm và hoa thì thường mọc ở gần ngọn như Dendrobium Antennatum, Dendrobium Phalaenopsis…

 

2. Nhóm thứ hai: Thì lá thường rụng vào mùa đông và hoa thường mọc ở gần đốt trên thân cây như Dendrobium Anosmum, Dendrobium Wardianum…

 

3. Nhóm thứ ba hay còn gọi là nhóm Callista khi ra hoa thì hoa rủ xuống phía dưới như Dendrobium Chrysotoxum, Dendrobium Farmeri…

 

4. Nhóm thứ tư là nhóm Latoura với chùm hoa mọc thẳng đứng như Dendrobium Atroviolaceum, Dendrobium Spectabile…

 

5. Nhóm thứ năm là nhóm Formosae có đặc điểm là trên thân và lá cây có lông màu đen và hoa thường là màu trắng như Dendrobium Draconis, Dendrobium Formosum…

 

Chính vì sự đa dạng về chủng loại mà loài lan này có điều kiện sinh thái rất đa dạng, có loài hoa chỉ mọc ở vùng lạnh, có loài lại chỉ sống ở vùng có không khí nóng, cũng có loài chỉ chịu được nhiệt độ vừa phải, nhưng có một số loài lại rất dễ chịu là điều kiện khí hậu nào cũng sống được.

So với các giống lan khác thì Dendrobium có thể nhân nhanh giống bằng phương pháp chiết nhánh thông thường. Vì nó là loại lan đa thân với nhiều giả hành, các giả hành thường mang một thân với nhiều lá mọc xen kẽ, trên thân có rất nhiều mắt ngủ. Tại những mắt ngủ này sẽ đâm chồi và cho ra một cây con mới. Đối với Dendrobium thì hoa của loài này có thể mọc từ thân thành từng chùm hay chỉ mọc một hoa duy nhất. Có một số loài dendrobium trước khi ra hoa sẽ rụng hết lá. Đặc biệt hơn các giống lan khác, các chồi hoa của lan Dendrobium không những mọc trên các giả hành mới, tại các giả hành cũ cũng có thể mọc hoa, vì thế một cây Dendrobium có thể cho ra nhiều cành hoa. Mặt khác hoa của loài Dendrobium này thường rất lâu tàn, thường là từ 2 đến hơn 3 tháng, có loài hoa có thể nở suốt quanh năm như Dendrobium Caesar Alba, Dendrobium Caesar La tin... Tuy nhiên có loài cũng sớm nở tối tàn như Lan Thạch Hộc (Dendrobium Crulllenatum).

Dendrobium cũng là giống rất phong phú về màu sắc và hình dạng hoa. Chính vì thế người Việt Nam dùng những hình tượng khác nhau dể tượng trưng cho một số loài Dendrobium nào đó: một con chim bồ câu trắng (Lan Bạch Câu), một loài hạc lẻ loi (Lan Giả Hạc), hay một đàn bướm vàng bay trăng gió (Lan Kim Điệp)…

Nhờ những ưu điểm đó của lan Dendrobium mà ngày nay nó chiếm một vị trí rộng lớn trên thị trường tiêu thụ.Ở Bạc Liêu, thì thị trường tiêu thụ lan không nhiều, thậm chí những người sành hoa kiểng cũng chỉ biết một vài loại lan. Nhưng đối với giống Dendrobium này thì đa phần người thích hoa đều biết, mặc dù có người chỉ biết đến nó với cái tên chung là hoa lan chứ chưa từng nghe đến cái tên khoa học khó nhớ này: Dendrobium, thậm chí một số người thích hoa lan còn rất mập mờ về kỹ thuật trồng và chăm sóc loại lan này. Tuy nhiên loài Dendrobium này không hẳn là khó trồng. Nếu chúng ta nắm được một số bí quyết cơ bản của loài này và nguồn gốc nguyên thủy của nó thì việc để có một chậu lan đẹp, hoa lâu tàn là một điều khá dễ dàng.

 

Read More

Kỹ thuật chăm sóc hoa lan Dendro cấy mô

Kỹ thuật chăm sóc hoa lan Dendro cấy mô

Lan dendro cấy mô: Cây giống dendrobium mới mua về phải đặt ở vị trí thoáng mát, và tiến hành phòng trừ nấm bệnh cho cây trước khi trồng.

Giá thể trồng dendrobium cấy mô thông thường trồng bằng than gỗ, vỏ thông, dớn, xơ dừa, gạch… Nhưng phải sát trùng trước khi trồng. Chậu thường dùng là chậu nhựa hoặc chấu đất.

Cách trồng dendrobium cấy mô: Cách trồng Dendrobium phổ biến nhất hiện nay là trồng trong chậu. Trồng cây sát mép chậu và hướng chồi phát triển nằm phía trong. Trồng chặt và không bị lung lay.

Trồng trên thân cây: có thể trồng trên thân cây sống hoặc thân cây đã chết. Đối với cây sống trong quá trình trồng phải chú ý tán cây sao cho ánh sáng phù hợp với lòai lan được trồng. Đối với cây chết chọn các cây gỗ rồi cưa thành khúc sau đó bó các đơn vị lan vào thân gỗ và chăm sóc

- Tưới nước dendrobium cấy mô: Tưới nước giúp duy trì độ ẩm trong giai đoạn tăng trưởng. Lượng nước tưới tuỳ theo giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây và tuỳ theo mùa. Thường mùa nắng tưới 2 lần vào lúc sáng sớm và 3 giờ chiều. tưới ướt lá và giá thể

- Bón phân dendrobium cấy mô: Có thể tạm chia 3 giai đoạn chính để bón phân cho lan:

a. Giai đoạn cây con: Từ cây mô mang ra vườn ươm đến khi ra đến vườn trồng sản xuất (khoảng 4-6 tháng)

Một số loại phân thường dùng:

- Atonik dùng 2-6 giọt/lít nước
- NPK 30-10-10 hoặc NPK 30-15-10 dùng 0.5g-1g/lít
- Vitamin B1 dùng 1ml/lít

Phun định kỳ 2 lần/tuần, có thể sử dụng NPK kết hợp với vitamin B1 để tưới cho lan con.

b. Giai đoạn cây ra vườn sản xuất đến cây trưởng thành:đây là giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất

Một số loại phân thường dùng:

- Phân cá Fish Emulsion 1ml/lít nước
- NPK 20-20-20 (1-1.5gam/lít)
- Vitamin B1 dùng 1ml/lít
- NPK 30-15-10 dùng 1-1.5g/lít Phun định kỳ 5 ngày/ lần.

Cách dùng:

Phân NPK 30-15-10 kết hợp vitamin B1 phun 2 lần/tuần. Phun liên tiếp 2-3 tuần; sau đó phun 1 lần NPK 20-20-20; tiếp theo phun phân cá. Sau đó phun lặp lại phân 30-15-10 và Vitamin B1 như từ đầu.
Ngoài ra có thể bón thêm vào gốc bằng phân Dynamic 5-7 cục/gốc.

c. Giai đọan cây chuẩn bị ra hoa và nuôi hoa:

Đây là tuổi liên quan đến quá trình hình thành mầm hoa, chất lượng hoa và độ bền của hoa. Một số loại phân dùng:

- NPK 20-20-20 (1-1.5gam/lít)
- Phân cá Fish Emulsion 1ml/lít nước
- Vitamin B1 dùng 1ml/lít
- NPK 6-30-30 1g/l
- Phòng trừ sâu bệnh dendrobium cấy mô: Thực hiện phun phòng định kỳ 7-10 ngày /lần. Sử dụng luân phiên các loại thuốc khác nhau.
Thuốc trừ bệnh thường dùng là Rhidomil, Aliette, Score, Vicarben
Thuốc sâu: Decis, Bassa, B thái lan…

Read More

Kỹ thuật trồng lan Dendrobium

Kỹ thuật trồng lan Dendrobium

Dendrobium là một giống lan có nhiều loài trong họ Orchidaceae giống gồm hơn 1.600 loài. Giống chiếm vị trí lớn nhất là Bulbopllyllum. Phân bố trên các vùng thuộc Châu Á nhiệt đới, tập trung nhiều nhất ở Đông Nam Á và Úc Châu. Nếu như các nước Nam Mỹ tự hào về các loài thuộc giống Cattleya tuyệt đẹp của mình, thì các nước Đông Nam Á cũng hãnh diện vì có giống Dendrobium vô cùng phong phú.

Không có một dạng chung nhất về hoa, cây, cũng như cách trồng của giống Dendrobium với số loài quá lớn này. Điều kiện sinh thái cũng rất đa dạng, có nhiều loài chỉ mọc và ra hoa ở vùng lạnh, có loài ở vùng nóng, có loài trung gian. Cũng có loài thích nghi với bất cứ điều kiện khí hậu nào.

Thế giới Dendrobium là một thé giới vô cùng phức tạp, ngay sự ra hoa thuộc loài các giống cũng có 2 lĩnh vực hoàn toàn khác nhau: một nhóm gồm các loài thuộc giống Dendrobium ra hoa vào đầu mùa mưa do quá trình khô hạn trong mùa nắng, nhóm khác ra hoa vào dịp Tết và hiện nay chưa được biết một cánh chắc chắn do ảnh hưởng của quang kỳ hay sự thọ hàn, hoặc do tác động hiệp trợ của cả 2 yếu tố.

1. Nhiệt độ, ẩm độ, tưới nước:

Giống Dendrobium gồm nhiều loài thích nghi với các điều kiện sinh thái khác nhau. Có thể tạm chia Dendrobium làm 2 nhóm chính: nhóm ưa lạnh và nhóm ưa nóng.
Nhóm Dendrobium ưa lạnh sinh trưởng và phát triển tốt ở nhiệt độ lý tưởng là 15°C gồm các giống được lấy từ các vùng cao nguyên của Việt Nam và Miến Điện trên cao độ 1000m ví dụ các loài Vảy cá (Dendrobium Linlleyi), Thủy Tiên Tím (Dendrobium amabile), Long nhãn kim điệp (Dendrobium fimbriatum). Các loài này nếu được trồng ở nhiệt độ cao hơn hoặc bằng 25°C, thì cây vẫn sống, nhưng phát triển yếu hơn và hiếm bao giờ ra hoa.

Nhóm Dendrobium ưa nóng, gồm đa số các giống Dendrobium rừng của Châu Úc, Indonêxia, Malaixia và các loài của giống Dendrobium lai hiện được trồng tại thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam, nhiệt độ thích hợp cho các hoài của nhóm này là 25°C. Tuy nhiên các giống Dendrobium lai chịu được một nhiệt độ cao hơn nhiều.

Ngoài ra còn có một nhóm Dendrobium trung gian có thể sống ở cả vùng lạnh và vùng nóng, những ở vùng lạnh cây sinh trưởng và ra hoa nhiều hơn ví dụ các loài Dendrobium Primulinum, Dendrobium fanmeri, Dendrobium chrysotoxum nhiệt độ lý tưởng của các loài này là 20°C. Dendrobium cũng như đa số các giống lan khác chỉ phát triển tốt trong điều kiện không khí ẩm và thoáng, ẩm độ tương đối cần thiết là 70%. Cấu tạo giá thể quá ẩm và úng là điều kiện bất lợi cho sự sinh trưởng của giống Dendrobium vì có thể toàn bộ rễ bị thối và biểu hiện là các cây con mọc từ phần ngọn của thân.

Ở thành phố Hồ Chí Minh, Dendrobium được trồng trong điều kiện ánh sáng nhiều hơn, 70% ánh sáng khoảng 20.000-30.000 lux, vì thế các loài thuộc giống này sẽ được tưới nước nhiều hơn Cattleya: 2 lần/ngày từ tháng 5 đến tháng 11, 3 lần ngày từ tháng 12 đến tháng 2 và 1 lần/ngày từ đầu tháng 3 đến cuối tháng 4. Sự tưới nước 1 lần./ngày trong mùa nghỉ sẽ làm cho các giả hành của giống Dendrobium rụng lá và nhăn nheo nhưng điều chắc chắn xảy ra khi mùa mưa đến, những chồi non sẽ mọc lên rất nhanh và rất mạnh, các chồi hoa sẽ hình thành dần. Hoa sẽ nở trong thời gian 3 tháng sau khi mưa, và có thể kéo dài đến tháng 12.

Nếu phân bón là điều kiện quyết định sự ra hoa của Cattleya, thì sự thay đổi các điều kiện sinh thái trong mùa nẫng và mùa mưa là nguyên nhân chính quyết định sự ra hoa của các loài thuộc giống Dendrobium (một số loài khác thuộc giống này ra hoa vào dịp Tết sẽ nói rõ ở phần ánh sáng). Quá trình khô hạn trong mùa nghỉ từ đầu tháng 3 đến cuối tháng 4 sẽ giúp cây dự trữ dưỡng liệu để chuẩn bị một mùa hoa hứa hẹn trong tương lai.

Khái niệm về mùa nghỉ đối với một số giống lan nói chung và giống Dendrobium nói riêng là hoàn toàn mới. Ở thành phố Hồ Chí Minh và các tình phía Nam, từ lâu các nhà vườn ở đây đều trồng lan không có mùa nghỉ.

Mùa nghỉ là thời gian tuyệt đối cần thiết đối với giống Dendrobium sự theo dõi trong 5 năm (1979 - 1983) cho thấy rằng đối với loài Dendrobium American Beauty, Dendrobium Pompadour... một thời gian nghỉ 2 tháng sẽ giúp cây lan đến tuổi thành thục và có thể thu hoạch từ 3 - 4 cành hoa, mỗi cành từ 20-25 hoa rất dễ dàng, một vấn đề mà các nhà trồng lan đang ao ước và đây cũng là mấu chốt giải quyết phẩm chất các cành hoa Dendrobium sẽ xuất khẩu trong tương lai.

2. Ánh sáng:

Dendrobium là giống ưa sáng, có thể trồng trong điều kiện ánh sáng trực tiếp hay khuếch tán ánh sáng hữu hiệu cho giống Dendrobium là 70%, vì thế giàn che với độ che sáng 30% dưới đất và 40% ở trên cao với cường độ ánh sáng từ 15.000-30.000 lux rất thích hợp cho sự phát triển của Dendrobium. Các chậu Dendrobium được treo trong giàn không nên quá gần nhau, mà phải có khoảng cách 25cm cho các loài có dạng lớn và 15cm cho các loài có dạng nhỏ, nhằm mục đích tạo cho cây có đầy đủ ánh sáng và độ thoáng. Nếu có đầy đủ giống, ta nên trồng một loài Dendrobium đồng nhất trong giàn, hoặc nếu một giàn trồng nhiều giống khác nhau nên chọn những cây cùng kích thước (để sự phân bố ánh sáng được điều hòa) và những cây cùng tuổi (để việc sử dụng phân bón dễ dàng hơn).

Dendrobiun có thể trồng dưới ánh sang trực tiếp cây vẫn phát triển tốt, tuy nhiên để ngăn ngừa trường hợp cây bị bỏng lá, ta phải tập cho các cây thích nghi từ từ và các chậu khi trồng phải treo hơi khít vào nhau. Đối với các loài thuộc giống Dendrobium, phải nên nhớ, thà rằng cây bị bỏng lá vì thừa ánh sáng lơn là thiếu. Thiếu ánh sáng đối với các loài thuộc giống này sẽ gây ra sự thoái hóa rõ rệt, số lượng hoa cũng rất ít, cây èo ọt. Trái lại, thừa ánh sáng đối với các loài thuộc giống Dendrobim, chỉ làm cho cây xấu đi vì lá quá vàng hoặc các giả hành trơ trụi, nhưng cây sẽ thích nghi dần và vẫn đảm bảo cây ra hoa nhiều và đẹp. Dù sao điều kiện ánh sáng lý tưởng vẫn cho kết quả tối nhất.

Ngoài ra thời gian chiếu của ánh sáng trong ngày là điều kiện quyết định sự ra hoa của một số loài chịu ảnh hưởng bởi quang kỳ, ví dụ: lan Giá hạc, Long tu, Kim điệp chỉ ra hoa với điều kiện ánh sáng có thời gian chiếu ít hơn 10 giờ trong ngày. Tuy nhiên, một giả thiết khác cần được nghiên cứu cung có thể các loai hoa này ra hoa do sự thọ hàn vào tháng 12. Loài lan Thạch hộc chỉ cần bị lạnh trong vài giờ, cây sẽ trổ hoa sau 1 tuần lễ.

3. Nhu cầu phân bón:

Phải nhớ rằng Dendrobim thân đứng là loài lan đòi hỏi dinh dưỡng cao, vì thế chúng cần rắt nhiều phân bón và có thể dùng rất nhiều dạng phân bón khác nhau.Còn các loại Dendrobium thân thòng ăn phân yếu phải dùng nồng độ thật loãng. Phân heo có thể dùng rất tốt bằng dạng tưới pha thật loãng hay phân khô vò chặt thành từng viên dài đặt phía trên bề mặt giá thể. Phân bánh dầu khô cung được dùng hữu hiệu bằng cách ngâm nước rồi pha thật loãng để tưới hay dùng thắng từ viên bánh dầu khô: dùng đầu ngón tay đặt cách xa giả hành khoảng 5cm. Rễ lan sê hấp thụ dần dần các dưỡng chất được phóng thích qua quá trình tưới nước. Một số các loại phân hữu cơ khác cũng được dùng như phân tôm cá, phân trâu bò khô... Các loại phân vô cơ được dùng, thường có công thức 30-10-10 dùng 3 lần/1 tuần với nồng dộ 1 muỗng cà phê/4lít. Trong suốt mùa tăng trưởng (từ đầu tháng 5 đến cuối tháng 1) một tháng trước khi bước vào mùa nghỉ (trong suốt tháng 2) ta bón phân 10-20-30 làm 2 lần/1 tuần để tạo một sức chịu đựng cho cây trước khi bước vào mùa nghỉ. Trong mùa tăng trưởng nếu cây có nụ hoa, ta thay phân 30-10-10 bằng phân 10-20-20 với chu kỳ bón như trên cho đến kho hoa tàn. Trong mùa nghỉ hoàn toàn không bón phân. cho Dendrobium, hay đúng hơn giảm và không bón phân cho Dendrobium khi cây hoàn tất thời kỳ tăng trưởng hằng năm của nó. Thường Dendrobium hoàn tất thời kỳ tăng trưởng vào tháng 9 đến tháng 10 khi mà những lá cuối cùng của nó thấy được trên đỉnh giả hành và thân. Thời kỳ tăng trưởng hoàn tất, bạn giảm nước tưới và thức ăn từ từ cho đến khi không còn gì nữa trong một thời gian chừng 4 tuần, vào lúc này cây cần càng nhiều ánh nắng càng tốt- phối hợp Với điều kiện khí hậu tháng 12 ngày ngắn và nhiệt độ mát - những giống thay lá hằng năm chuẩn bị rụng lá để hình thành phát hoa. Các giống không thay lá ít biểu lộ hơn và thường chỉ rụng một đến hai lá ở các giả hành và thân già ít khi các nhà vườn trồng lan, dùng các loại phân riêng rề, thường phân bón được dùng ở dạng hỗn hợp gồm vô cơ, và đôi khi những chất phụ gia là các loại sinh tố và các nguyên tố vi lượng.

Mặc dù các loài thuộc giống Dendrobium cần và sử dụng rất nhiều phân bón, nhưng bạn phải cẩn thận, phân bón chính là con dao hai lưỡi, lạm dụng phân bón dù là phân hữu cơ cũng đưa đến tác hại, kết quả cuối cùng là sự chết. Bạn có thể giảm nồng dộ phân bón theo tỷ lệ, để rút ngắn thời gian tưới giữa 2 lần, nhưng nếu tăng nồng độ phân bón, nhằm mục đích kéo dài thời gian giữa 2 lần tưới là một ý nghĩ sai lầm.

4. Cấu tạo giá thể:

Giá thể của Dendrobium có cấu tạo tương tự như các loài thuộc giống Cattleya, nghĩa là chậu phải thật thoáng và không úng nước. Tuy nhiên do bản năng sinh học và cấu trúc thực vật với giả hành có thân, các loài thuộc giống Dendrobium có thể dùng giá thể hơi ẩm hơn Cattleya chút ít nhưng không được làm thối căn hành. Vì thế một số loài Dendrobium có thể phát triển trên các giá thể là xơ dừa hay cá quả dừa, dùng như một cái chậu chứa sẵn giá thể. Tuy nhiên nếu giá thể là xơ dừa phải hạn chế số lần tưới nước, nếu chậu là quả dừa nguyên phải cưa phần đáy, nếu không cây bị thối vì quá ẩm. Cũng có thể trồng cây lan Dendrobium với căn hành cách đáy chậu khoảng 3cm, rồi rải thật thoáng xung quanh căn hành một số rễ lục bình giặt sạch. Với cách trồng này thì kích thước chậu và cây phải thật tương xứng. Tuy nhiên, giá thể than và gạch vản tỏ ra hiệu quả nhất.

5. Mùa nghỉ:

So với Cattleya, mùa nghỉ của các loài thuộc giống Dendrobium, cần thiết hơn nhiều. Mùa nghỉ của Dendrobim quyết định phẩm chát hoa trong mùa mưa đến. Tùy địa phương việc chọn thời gian nghỉ Dendrobium có khác nhau, riêng ở thành phố Hồ Chí Minh mùa nghỉ của Dendrobium nên bắt dầu từ tháng 3 đến cuối tháng 4. Một câu hỏi được đặt ra là, các loài của giống Dendrobium sau khi hoàn thành giả hành, một chồi mới được phát sinh ngay lúc bắt đầu sự nghỉ ngơi, bạn phải giải quyết như thế nào ? Theo chúng tôi, nếu chồi còn nhỏ, mắt chỉ hơi phồng lên, có thể giảm bớt nước tưới và mang vào một nơi khô và mát. Nếu chồi đã lớn trên 5mm, ta phải duy trì lượng nước tưới và phân bón để đảm bảo cho cây phát triển bình thường cho đến khi chồi trưởng thành và hình thành một giả hành hoàn chỉnh. Ta sẽ cho cây nghỉ ngơi với thời gian muộn hơn để cây lấy lại sức, nếu không chồi non này sớm muộn cũng sẽ bị lụi và xem như cây lan đã mất đi một mắt để hình thành một hướng (lead) mới.

6. Thay chậu và nhân giống Dendrobium:

Dendrobium là một giống lan rất nhạy cảm khi cấu tạo giả thể không thích hợp cho việc phát triển của nó và biểu hiện là, một số cây con mọc trên ngọn thân của các giả hành. Khi có điều này xảy ra bạn phải tiến hành thay chậu , vì chắc chắn các giá thể trong chậu đã bị hư. Hiện tượng này là do cấu tạo một giá thể quá ẩm như xơ dừa. Chỉ một thời gian ngắn thay giá thể, xơ dừa bị mục và lắng xuống đáy chậu tạo thành một lớp mùn úng nước. Chính vì thế các rễ hoàn toàn trong điều kiện úng thủy sẽ bị thối toàn bộ. Ngoài ra chính lớp mùn là điều kiện sinh sống thuận lợi của các côn trùng. Các loài này tác động cùng với sự bất lợi vì thừa nước, cắn phá toàn bộ rễ của cây lan. Do bản năng sinh tồn cây lan sẽ phản ứng bằng cách mọc ra một số cây con trên ngọn để duy trì nòi giống.

Quan sát hiện tượng các cây con mọc trên chồi ngọn cũng sẽ giúp các nhà vườn kiểm tra xem cách trồng như thế đã hợp lý chưa ? Nhất là về điều kiện nước tưới và bón phân. Ngoài ra với chu kỳ 2 năm một lần, ta nên thay chậu vì trong quá trình sinh trưởng, ít nhiều chậu bị đóng rêu, giá thể bị hư hao, cây mất cân đối.

Việc thay chậu cũng tiến hành tương tự như Cattleya. Dendrobium và Cattleya rất giống nhau về vấn đề nhân giống, nghĩa là cũng cắt từng 3 tép một và các trình tự tiến hành cũng như Cattleya, nhưng mùa nghỉ của Dendrobium là 2 tháng. Vì thế ta phải cắt Dendrbium thành từng đoạn 3 tép trước Cattleya 1 tháng.

Các cây con mọc trên ngọn thân thì phương pháp nhân giống đơn giản. Bạn tách rời cây con khỏi thân cây mẹ bằng một vết cất chỗ tiếp giáp. Một số người sợ rằng, với cách cắt nhu trên cây sẽ không đảm bảo tỷ lệ sống, nên vội vàng cắt thêm một đoạn thân cây mẹ. Thật ra không có sự khác biệt nhiều về sự tăng trưởng giữa cây cắt ngay chỗ tiếp giáp và cây cắt với một đoạn thân cây mẹ. Do đó một việc làm như vậy là lãng phí, vì trên đoạn thân cây mẹ này có thể cho thêm vài cây con nữa trong tương lai. Thực tế chứng minh rằng với 1 giả hành Dendrobium, nhiều khi có thể cho đến 15 cây con. Điều quan trọng là nên cất cây con vào thời điểm nào? Đối với các loài Dendrobium mạnh như Dendrobium Caesar Alba, Dendrobium Caesar Latil, Dendrobium Popadour có thể cắt cây con, khi giả hành cây con trưởng thành, mọi sự cắt quá non đều cho những kết quả không tốt. Đối với các loài yếu hơn như Dendrobium Jacqueline Thomas, Dendrobium Theodore Takiguchi... ta có thể đợi cây con mọc thêm một giả hành mới, thì việc nhân giống bảo đảm hơn.

Bạn nên có sự chọn lựa thật kỹ càng: nếu để cây con, thì cây mẹ sẽ yếu sức và ngược lại việc lấy cây con quá non sẽ có. tỷ lệ tử vong cao. Tùy hoàn cảnh và ý định sẽ giúp bạn có một suy xét hữu hiệu nhất. Ngoài ra Dendrobium là giống giả hành có thân, vì thế hư các mắt ngủ của căn hành không gây sự chết tuyệt đối Ở cây như giống Cattleya và chính nhờ hiểu biết này, bạn có thể nhân giống các giống Dendrobium quí một giả hành duy nhất vẫn đảm bảo cây sống. Cực đoan hơn, Dendrobium có thể nhân giống bằng cách cắt từng đoạn thân mang khoảng 2 mắt một, nhúng 2 đầu đoạn cắt, vào parafin hoặc bôi son, vôi... Đặt các đoạn nằm ngang, trên mặt cát ẩm, che lại bởi một lồng kính, ba ngày phun một lần dung dịch urê, 1 muỗng càphê/4 lít nước, cộng thêm cả sinh tố B1, với một nồng độ 10 phần triệu (10 ppm) trong thời gian 2 tuần liên tục. Sau đó chỉ phun mỗi dung dịch nửa muỗng cà-phê trong 4 lít + sinh tố B1 cho đến khi cây mọc các cây con. Phun hàng tuần trong các tuần kế tiếp.

7. Sâu bệnh và các vấn đề khác:

Vì lan Dendrobium cần được bón nhiều loại phân hữu cơ khác nhau và môi trường xơ dừa sẽ mục nát sau một thời gian ngắn được trồng. Đây là 2 nguyên nhân gây ra nhiều sâu bệnh hại cho các loài dán và cuốn chiếu cắn phá rễ trong giá thể.

Một loại rệp dính màu vàng, kích thước rất bé khoảng đầu tăm, thường xuất hiện trên bề mặt lá. Loại này tác hại trên cây qua việc hút nhựa. Đối với các loài côn trùng cắn phá Dendrobium thì loại trừ chúng tương đối dễ dàng bằng Serpa, Bassa, nồng độ 1/500. Mặc dù Dendrobium là cây kháng bệnh rất mạnh, tuy nhiên cây vẫn bị nấm và virut tấn công, nếu điều kiện vệ sinh quá kém. Nguy hiểm nhất là bệnh khô thân gần gốc và giả hành do một loài virut xâm nhập, làm cho các giả hành bị khô và chết. Đây cũng là một trong những nguyên do làm cây mọc cây con trên ngọn thân. Có thể ngừa bệnh cho giống Dendrobium với khoảng cách dài hơn Cattleya là nửa tháng xịt 1lần bằng các loại thuốc ngừa nấm Topsil, Zineb, Bencmyl với nồng độ 1/400.

8- Những điều cần lưu ý:

Cây lan Den. hercoglossum (hồng câu) sau 1-2 năm sẽ rụng hết lá để ra hoa hay cây non.Hoa sẽ tàn sau 2-3 tuần. Lan chịu nước vào mùa hè, bớt tưới nước vào mùa đông.

Những cây Den. anosmum (dã hạc), lituiflorum, pulchellum, lowianum, finlayanum, heterocarpum, parishii, pieradii, nobile (Thạch hộc), tortile, chrysanthum, wardianum sẽ rụng lá trước và khi đang ra hoa. Cần tưới nhiều nước vào mùa hè và mùa đông thì bớt tưới.

Những cây Den. amabile, chrysotoxum (Kim điệp), farmeri, densiflorum, moschatum (Thái bình), thyrsiflorum (Thủy tiên), brymerianum, fimbriatum, lindleyi không rụng lá và xanh tốt quanh năm. Những cây thuộc loại này đừng bao giờ để khô.

Những cây lan có thân hình dáng như củ khoai và hoa màu vàng thường hay bị những con ong vò vẽ và chuột đến viếng thăm, cắn phá do vậy nên cẩn thận bảo vệ.

Tất cả những yếu tố trên đây là điều cần thiết cho cây lan nói chung. Muốn cho cây được tốt, đẹp, lâu bền hơn chúng ta phải học hỏi, nghiên cứu làm sao ở chỗ chúng ta nuôi trồng có một khí hậu, nước tưới, độ ẩm, ánh sáng, gió..., phân bón giống như môi trường nguyên thủy của mỗi loại cây. Từ đó hy vọng bà con và các bạn sẽ thành công mỹ mãn trong việc nuôi trồng những giống lan Việt Nam.

Read More

Tên các loài hoàng thảo Việt Nam

Tên các loài hoàng thảo Việt Nam

Để phân biệt về chi lan Hoàng Thảo này rất phức tạp rất khó chỉ biết qua phân biệt bằng màu hoa, thân lá củ giả,cấu kết hoa

Chi Lan Hoàng Thảo trên thế giới được gọi là Dendrobium Sw
Hoa của chi lan Hoàng thảo rất phong phú đa rạng nhiều màu sắc ,rất được nhiều nước ưa thích trên thế giới ,bởi vậy có nhiều nước lấy bản quyền của chúng ta rồi về nhân mô rồi lại bán sang Việt Nam,để chánh những tình trạng phân biệt giữa cây nước bạn và cây của Việt Nam tanphong có post hình và viết có ký hiệu VN (Việt Nam ) đằng sau tên khoa hoc của các loài hoa Hoàng Thảo này, cũng là để chứng minh là những chi lan Hoàng Thảo này là có tại Việt Nam có gì không phải và sai sót mong các bác và toàn thể anh chị em trên mọt miền tổ quốc bỏ qua cho,điều mong muốn nhất của tanphong là chính quyền nhà nước Việt Nam ,các nhà nghiên cứu khoa học ,các nghệ nhân chơi lan tài tử quan tâm đến chi lan này cố gắng bảo tồn giống lòi ,và nhân mô chi lan này để thế hệ mai sau được thưởng thức những bông hoa muôn vàn vẻ đẹp như chi lan Hoàng Thảo này...
Vâng chi lan này có tất cả 1600 loài phân bố từ Triều Tiên Nhật Bản ,Đông Dương, Malayisia, Thái Lan, đặc biệt là Việt Nam có tới trên 100 loài trên 14 tông (section} để phân biệt về chi lan Hoàng Thảo này rất phức tạp rất khó chỉ biết qua phân biệt bằng màu hoa, thân lá củ giả,cấu kết hoa các bác ạ.

Tư Liệu Dalatrose Bác Trường Hoàng Thảo Và Raika dịch
Bạch hoả hoàng 　 ----------------------- Dendrobium bellatulum
Bạch câu鴿石斛 ------------------ Dendrobium crumenatum
Ti ểu bạch hạc ---------------------- Dendrobium christyanum
Tiểu bạch hạc ---------------------- Dendrobium margaritaceum
Báo hỷ ---------------------- Dendrobium secundum
Chuỗi ngọc Điện Biên, HT thân đốt蜂腰石斛------Dendrobium findlayanum
Một họ đùi gà dẹt櫻石斛 ----------------------- Dendrobium linawianum
Hoàng thảo kèn ----------------------------- Dendrobium lituiflorum
Đùi gà原種春石斛 ----------------------- Dendrobium nobile
Đơn cam獨角石斛 ----------------------- Dendrobium unicum
Giả hạc tím卓花石斛 ----------------------- Dendrobium anosmum
Giả hạc trắng ----------------------------- Dendrobium anosmum var. alba卓花石斛白變種
Giả hạc thân ngắn ----------------------------- Dendrobium parishii
Dendrobium parishii var. alba ------------------
giả hạc　 ---------------------------- Den. anosmum
Giả hạc ----------------------- Dendrobium superbum
Ý ngọc 　 ---------------------------- Dendrobium transparens
Hạc vỹ ---------------------------- Dendrobium aphyllum
Hoàng lạp ---------------------------- Dendrobium chrysotoxum
Dendrobium chrysotoxum var. suavissimum
Hương duyên ----------------------------- Dendrobium ellipsophyllum
Dendrobium henryi疏花石斛
Hạc vỹ hồng, phi điệp hồng 　 ---------------------- Dendrobium pierardii
Hoàng phi hạc黃喉石斛 ---------------------- Dendrobium signatum
Hương duyên vàng　 -------------------------- Dendrobium uniflorum
Hắc mao --------------------------- Dendrobium williamsonii
Kim thoa???　 --------------------------- Dendrobium aurantiacum
Kim điệp -------------------------- Dendrobium capilipes var. elegance
Kim thoa??? -------------------------- Dendrobium clavatum
Den kontumense ???黑毛石斛
Kim điệp thơm翅梗石斛 -------------------- Dendrobium trigonopus
Long tu đá玫瑰石斛 --------------------- Dendrobium crepidatum
Long tu Lào, hoàng thảo vôi白貝殼石斛--------- Dendrobium cretaceum
Long nhãn流蘇石斛 ------------------- Dendrobium fimbriatum
Giống hoàng thảo vôi　 -------------------------- Dendrobium polyanthum
Long tu Lào, vôi cánh tím ------------------------- Dendrobium primulinum
Den primulinum - long tu????越南貝殼石斛 ---- Dendrobium sp.
Móng rùa　 ------------------------ Dendrobium keithii
Móng rùa　 ------------------------- Dendrobium leonis
Nhất điểm hoàng翅萼石斛 -------------------- Dendrobium cariniferum
Ngọc thạch晶帽石斛 -------------------- Dendrobium crystallinum
Nhất điểm hồng龍石斛 -------------------- Dendrobium draconis
Nghệ tâm hoa tím 　 ------------------------- Dendrobium loddigesii
nghệ tâm hoa trắng lưỡi vàng 　 ---------------- Dendrobium loddigesii var. albescens
Phi điệp vàng束花石斛 -------------------- Dendrobium chrysanthum
Râu môi長蘇石斛 -------------------- Dendrobium brymerianum
Thuỷ tiên: cánh trắng cuống tím, thân tròn Dendrobium amabile
HT tơ mành　 ------------------------- Dendrobium blumei
HT tơ mành　 ------------------- Dendrobium boothii 　
Họ thanh hạc ------------------------ Dendrobium cruentum
Tích tụ　 ------------------------ Dendrobium cumulatum
HT Trường Sơn-thân dài豆苗石斛 ------------- Dendrobium delacourii
Thuỷ tiên mỡ gà　 ------------------------ Dendrobium densiflorum
Giống tích tụ, hoa trắng ngà　 ------------------ Dendrobium derryi
Tam bảo sắc齒瓣石斛 ------------------- Dendrobium devonianum
Thu ý thảo ?　 -------------------------- Dendrobium erosum
Trúc mành紅鸝石斛 -------------------- Dendrobium falconeri
Thuỷ tiên trắng四角石斛 ------------------ Dendrobium farmeri

giống Den hancockii – HT trúc ----------------- Dendrobium hainanense
HT trúc vàng細葉石斛 ------------------ Dendrobium hancockii
Tuỷ tiên râu cánh, thuỷ tiên tua蘇瓣石斛 Dendrobium harveyanum
Thập hoa重唇石斛 ------------------ Dendrobium hercoglossum
Thu ý thảo???　 ----------------------- Dendrobium lawesii
Tím huế 尖唇石斛　 --------------------- Dendrobium linguella
Thái bình môi hài杓唇石斛 ----------------- Dendrobium moschatum
Trúc phật bà 腫節石斛 ------------------ Dendrobium pendulum
Thái bình, ------------------------- Dendrobium pulchellum
Thuỷ tiên dẹt黃球石斛 -------------------- Dendrobium sulcatum
Thanh hạc鈴木石斛 ------------------- Dendrobium suzukii
Thuỷ tiên vàng 燈籠石斛 ------------------- Dendrobium thyrsiflorum

Dendrobium trantuanii 　
Trường Sơn 大豆苗石斛 ------------------- Dendrobium venustum
Trinh bạch 維珍石斛 ------------------- Dendrobium virgineum
U lồi, tứ bảo sắc 大苞鞘石斛 ---------------- Dendrobium wardianum
Vảy rồng　 ----------------------- Dendrobium aggregatum
hoàng thảo vuông ------------------------ Dendrobium hymenanthum
Vảy rồng, vảy cá 迷你聚石斛 ---------------- Dendrobium jenkinsii
Vảy rồng 聚石斛 ------------------- Dendrobium lindleyi
Hoàng thảo xoắn, tử phi hạc 　 ------------ Dendrobium tortile
Ý thảo 3 màu美極石斛 --------------------- Dendrobium gratiosissimum
Hoàng Thảo Thái Dendrobium Scabrlingue
Hoàng Thảo Xanh lưỡi sọckro hồng Den stuartii

Tìm hiểu thêm xin đọc bài viết tại đây

Read More

Các giống lan hoàng thảo và cách trồng

Các giống lan hoàng thảo và cách trồng

Dendrobium là giống lan lớn thứ hai trong họ nhà lan với khoảng 1100 loài đã được đặt tên. Các thành viên của giống này có sự khác biệt rất lớn cả về hình dạng cây;hình dạng hoa; kích cỡ, màu sắc và mùi hương của hoa.

Trong tự nhiên, các thành viên của giống này có mặt ở khắp nơi từ bờ biển, ven sông, cao nguyên, rừng mưa nhiệt đới cho tới các dãy núi phủ tuyết. Môi trường sống của chúng khác nhau nên cách chăm sóc cũng khác nhau, vì vậy chúng tôi đề nghị cần phải tìm hiểu thật cẩn thận để có thể có được cách chăm sóc riêng biệt cho mỗi loại. Vui lòng tham khảo một số thông tin tổng quát dưới đây. 

NHỮNG ĐIỀU KIỆN CHUNG

Một cách tổng quát, cách chăm sóc Dendrobium cũng tương tự như cách chăm sóc Cattleya. Ở Bắc bán cầu thời kỳ tăng trưởng của Dendrobium từ tháng 4 đến tháng 10 hàng năm.Trong thời kỳ này nên duy trì nhiệt độ ban đêm vào khoảng 15°C-18°C. Kiểm soát tốt ánh sáng, sự thông thoáng, độ ẩm là những việc làm cốt yếu đảm bảo cho việc trồng lan được thành công. Nếu cây lan không thể ra hoa, thử dời chúng đến một nơi khác mà có thể có nhiều hoặc ít ánh sáng hơn, nhiệt độ cao hơn hoặc thấp hơn, thông thoáng hơn nơi chúng đang được trồng.

Vào thời kỳ nghỉ đông của cây lan, không nên bón phân, giảm tưới nước xuống mức chỉ đủ để giả hành không bị mất nước và teo lại. Trong thời gian nghỉ ngơi để chuẩn bị ra hoa , thỉnh thoảng phun sương có lẽ cũng đủ để giúp giả hành không bị teo lại.

1. ĐỐI VỚI LAN DENDROBIUM THUỘC NHÓM NOBILE (Nobile, chrysanthum, devonianum, topaziacum, và những cây lai của chúng)

Những cây Dendrobium thuộc nhóm này bị rụng lá vào mùa thu. Từ khoảng cuối mùa thu cho đến khi cây ra hoa nhiệt độ ban đêm nên vào khoảng 10°C – 13°C. Từ cuối mùa hè nên ngừng bổ xung Nitơ cho cây. Đừng dùng phân chậm tan cho những cây trưởng thành hoặc sắp có hoa (Vì sẽ không kiểm soát được việc ngừng bổ xung Nitơ). Vào những ngày đầu thu khi lượng chiếu sáng giảm xuống (Ngày ngắn) và nhiệt độ ban đêm trở nên lạnh hơn, chúng ta bắt đầu giảm lượng nước tưới (Chỉ tưới đủ để giả hành không bị teo). Việc kết hợp nhiệt độ lạnh, đêm dài hơn, ít nước tưới và thiếu phân bón sẽ tạo điều kiện để xảy ra tình trạng ngủ đông cho cây giúp cây ra hoa. Khi nụ hoa phát triển tối đa, thông thường những chồi non sẽ xuất hiện. Lúc này chúng ta có thể lại bỏ phân và tưới nước bình thường nhưng chú ý đừng để những chồi non vẫn còn bị ướt vào cuối buổi chiếu.

2. ĐỐI VỚI LAN DENDROBIUM THUỘC NHÓM ANOSMUM (anosmum, friedericksianum, heterocarpum, lituiflorum, parishii, pierardii, primulinum, aggregatum , jenkinsii và những cây lai của chúng)

Việc chăm sóc những cây lan thuộc nhóm này cũng tương tự như viếc chăm sóc những cây lan thuộc nhóm Nobile. Tuy nhiên nhiệt độ ban đêm vào mùa thu dành cho nhóm này có thể hơi cao hơn (Khoảng 13°C-15°C). Những cây con thuộc nhóm này thường là đã trưởng thành trước kỳ nghỉ đông. Vì thế việc giảm tưới nước, không bón phân… để tạo thời kỳ ngỉ ngơi cho cây lan có thể bắt đầu ngay khi những cây con phát triển hoàn chỉnh vào đầu thu. Một số cây thuộc nhóm này có thể chỉ ra hoa vào cuối xuân. Khi hoa tàn, những cây con sẽ lại xuất hiện.

3. ĐỐI VỚI LAN DENDROBIUM THUỘC NHÓM FARMERI (chrysotoxum, densiflorum, farmeri , thyrsiflorum và những cây lai của chúng)

Những cây thuộc nhóm này thường là không rụng lá. Chúng là những loài thường xanh vì thế không có giai đoạn ngủ đông. Tuy nhiên, nên để cây trải qua một thời kỳ lạnh khoảng 10°C-13°C vào ban đêm để kích thích cây ra hoa. Nếu không cung cấp được cho cây nhiệt độ lạnh thích hợp, giảm bớt nước tưới trong những tháng mùa thu, mùa đông. Nhưng khơng được cây lan khô nước hoàn toàn giống như những cây có kỳ nghỉ đông.

4. ĐỐI VỚI LAN DENDROBIUM THUỘC NHÓM FORMOSUM (dearei. formosum, infundibulum, jamesianum, pulchellum và những cây lai của chúng)

Những cây lan thuộc nhóm này có một điểm đặc sắc so với các nhóm khác nhờ vào lớp lông đen trên thân, nhất là ở những thân còn non. Nhưng cây thuộc nhóm này cũng cần điều kiện chăm sóc tương tự Cattleya. Nhưng để cây có thể cho hoa đạt nhất, cần có một giai đạn nhiện độ ban đêm khoảng 13°C-15°C vào mủa đông. Hoa của nhóm này trông mỏng manh nhưng lại rất bền. Không tưới nhiều nước khi những chồi non còn nhỏ.

5. ĐỐI VỚI LAN DENDROBIUM THUỘC NHÓM TRÚC LAN (antennatum, canaliculatum, ciliatum, discolor, dixanthum, gouldii, leonis, và những cây lai của chúng)

Những cây lan thuộc nhóm này cũng không rụng lá. Chúng nên được chăm sóc như đối với Cattleya, nhưng không nên để nhiệt độ xuống thấp hơn 16°C. Hoa của nhiều cây “trúc lan” lai thì tương đối lớn, lâu tàn và có vô số màu.

6. ĐỐI VỚI LAN  THUỘC NHÓM mini hay dendro mùa xuân, dendro sai hoa(bigibbum, superbiens, dicuphum)

Cũng là cây thường xanh, nhưng cây thuộc loài này và những cây lai của chúng nên được trồng trong điều kiện nhiệt độ ấm quanh năm. Không bao giờ được để nhiệt độ xuống dưới 15°C. Những cây lan nhóm này có điều kiện trồng giống Cattleya nhất. Những cây mini cũng xuất phát từ nhóm này vì thế chúng cũng cần được chăm sóc như những cây có kích thước lớn. Cần cẩn thận không tưới quá nhiều nước lúc cây đang cho hoa và lúc cây ra chồi mới. Sẽ là không bình thường đối với nhừng cây lan thuộc nhóm này nếu chúng bị rụng lá.

Read More

Những bệnh thường gặp trên lan dendro

Những bệnh thường gặp trên lan dendro

Lan Dendrobium là loại lan rất đẹp và phổ biến ở nước ta hiện nay. Đây là loại lan tương đối dễ chăm sóc, tuy nhiên cần phải chú ý một số bệnh sau

I. Một số bệnh phổ biến trên lan Dendro:

1. Bệnh thối rữa do nhiểm khuẩn do vi khuẩn Erwinia carotovora

Bệnh thường do vi khuẩn Erwinia carotovora gây ra, còn gọi là thối nâu. Bệnh này làm hoa lan dễ héo úa và làm các tế bào của lá dần chết đi, đưa dến hiện tượng rụng lá và thối rữa.

Triệu chứng rất dễ nhận biết:

Vết bệnh ban đầu màu nâu nhạt, hình tròn, mọng nước. Sau đó, vết bệnh đậm dần lên và lan ra cả giả hành. Khi bạn cắt lá của lan, sẽ ngửi thấy một mùi hôi khó chịu của tế bào chết của lá.

Cách xử lý trên lan dendro: Khi phát hiện bệnh này cần cách ly chúng với những chậu lan “khỏe mạnh” khác bởi vi khuẩn có thể lay lan qua những công cụ cắt tỉa, qua nước văng trong khi bạn tưới chúng.

2. Bệnh đốm nâu trên hoa do vi khuẩn Curvularia eragrostidis

Bệnh do vi khuẩn Curvularia eragrostidis. Hầu hết hoa lan thuộc họ Dendrobium dễ mắc phải bệnh này. Bệnh gây ra những đốm nâu nhỏ trên cánh hoa lan. Những đốm này khó nhận biết, ngoại trừ lan của bạn có màu trắng sáng. Bệnh này khó kiểm soát và  dễ phát sinh vào những ngày mưa.

Vì thế chúng ta chỉ có thể phòng tránh và nếu chẳng may lan của bạn bị mắc phải bệnh này thì nên đặt chúng trong những mái che kiên cố để giảm thiểu tình trạng này.

3. Bệnh thối chồi non do vi khuẩn Phytophthora parasitica

Bệnh do vi khuẩn Phytophthora parasitica gây nên. Bệnh này có thể gây ra cái chết hàng loạt chồi non hoặc lá mới mọc. Triệu chứng dễ thấy là hiện tượng các lá non đột nhiên chuyển sang màu nâu và dần chết đi. Sự đổi màu này từ từ di chuyển sang thân, làm thân cây đồi sang màu nâu đen.

Khi lan mắc phải bệnh này thì chồi non mới mọc dễ bị úa và chuyển hoàn toàn sang màu đen. Bệnh dễ lay lan trở lại thân rễ và gây ra tình trạng tương tự cho các chồi non khác nếu không phát hiện kịp thời. Tuy nhiên bệnh này chỉ xay ra với lan Vanda và Cattleya trong họ Dendrobium.

4. Bệnh héo thân rễ bởi vi khuẩn Sclerotium rolfsii.

Bệnh gây nên bởi vi khuẩn Sclerotium rolfsii. Triệu chứng của bệnh này là hiện tượng tàn lụi nhanh chóng và héo úa  các tế bào thân, rễ và lá của hoa lan. Tuy nhiên bệnh này lại tấn công đầu tiên vào các bộ phận phía trên của thân lan, làm héo úa và dần lan sang các bộ phận phía dưới.

Đặc thù của bệnh này là sự hiện diện của các đốm nhỏ màu vàng kem và đốt nâu trên thân cây. Mỗi đốt này chính là mộ nguồn lây bệnh truyền nhiễm nên khi phát hiện chúng ta cần cách ly với các loại chưa mắc bệnh khác và tiến hành loại bỏ.

5. Bệnh đốm lá  bởi vi khuẩn Guignardia spp

Bệnh gây nên bởi vi khuẩn Guignardia spp, Phyllosticta spp. Triệu chứng của bệnh này là sự xuất hiện của các chấm nhỏ đen 2 bên của mép lá. Khi chúng phát triễn hơn sẽ hình thành nên những nốt mụn nhỏ, đây chính là những công cụ chứa bào tử mầm mống gây bệnh nặng hơn. Bệnh nếu không phát hiện sơm sẽ gây ra hiện tượng vi khuân dần làm chết hết các tế bào của lá, và làm lan mất hết toàn bộ lá.

Khi phát hiện thấy lá nào trên thân cây có hiện tượng bộc phát bệnh cần tiến hành cắt bỏ lá đó và tiêu hủy ngay.

6. Bệnh héo viền lá  Colletotrichum gloeosporioides

Bệnh gây ra bời vi khuẩn Colletotrichum gloeosporioides (Glomerella cingulata). Đây được xem là bệnh nhẹ nhất ảnh hưởng đến lan. Khi lan mắc bệnh này thì chỉ bị để lại những di tích là những viền héo màu xám đen xung quanh lá, và theo thời gian chúng có thể tự hục hồi lại được. Bệnh gây ra bởi vi khuẩn truyền sang từ những dụng cụ làm vườn, bị côn trùng cắn, máy móc trang thiết bị làm tổn thương…khi bị tổn thương,các tế bào xung quanh lá bị nhiễm khuẩn và chuyền dần sang màu đen.

Thấy xuất hiện các vòng nâu xung quanh viền lá. Bệnh này không cần điều trị, chỉ cần chú ý chăm sóc kỹ trong giai đoàn này để giúp chúng mau phục hồi trở lại.

7. Bệnh do nấm trên phong lan

- Bệnh đen thân cây con: Vết bệnh xuất hiện ở gốc thân hoặc cổ rễ, có màu nâu, sau đó lan dần làm khô đoạn thân gần gốc và cổ rễ, vết bệnh chuyển sangmàu đen. Lá chuyển sang màu vàng, cong dị hình. Cây con bị bệnh thường chết sau 2 – 3 tuần, trong căn hành thường có vệt màu tím hay hồng nhạt. Bệnh do nấm Fusarium oxysporum gây ra.

- Bệnh đốm lá: Vết bệnh thường có hình thoi hoặc hình tròn nhỏ màu xám nâu, xuất hiện ở mặt dưới lá. Bệnh làm vàng lá, dễ rụng, cây sinh trưởng kém. Bệnh do nấm Cercospora sp. gây ra.

- Bệnh thán thư: Vết bệnh thường có hình tròn nhỏ, màu nâu vàng, xuất hiện từ mép lá, chóp lá hoặc giữa phiến lá, kích thước trung bình 3 – 6mm. Giữa vết bệnh hơi lõm có màu xám trắng, xung quanh có gờ nhỏ màu nâu đỏ, trên mô bệnh có nhiều chấm nhỏ màu đen. Bệnh do nấm Colletotrichicm gloeosrioides gây ra.

- Bệnh thối hạch: Xuất hiện trên gốc thân, vết bệnh màu vàng nhạt, chuyển dần sang màu vàng nâu, thân cây teo tóp, lá vàng, nhăn nheo, cây sinh trưởng yếu, bệnh nặng sẽ gây chết cây. Bệnh do nấm Sclerotium rolfsu gây ra.

- Bệnh đốm vòng trên cánh hoa: Vết bệnh nhỏ, màu đen hơi lõm, hình tròn có vân đồng tâm. Bệnh gây hại chủ yếu trên hoa làm hoa kém màu sắc và mau tàn. Trên mô bệnh thường có lớp nấm màu đen, gặp điều kiện nóng ẩm kéo dài sẽ gây ảnh hưởng đến cả bộ lá. Bệnh do nấm Alternaria Ap gây ra.

- Bệnh đốm nâu trên cánh hoa: Vết bệnh ban đầu là một chấm nhỏ màu nâu, hơi lồi, về sau lan rộng thành đốm lớn màu nâu nhạt. Bệnh làm hoa mất giá trị. Bệnh do nấm Curvularia eragotidis gây ra.

- Bệnh thối đen ngọn: Vết bệnh ban đầu là một điểm nhỏ, ủng nước, có màu nâu đen. Bệnh gây hại chủ yếu trên lá non, ngọn và chồi cây lan làm cho đỉnh bị thối nhũn lan dần xuống dưới làm lá và cuống lá bị thối, dễ rụng. Bệnh có thể gây thành dịch trong điều kiện ẩm độ cao với nhiệt độ khoảng 20 độ C. Bệnh do nấm Phytopthora palmivora gây ra.

- Bệnh đốm lá: Ban đầu vết bệnh là một đốm nhỏ màu vàng hơi lõm, phát triển dần theo chiều dọc của lá và về sau có hình bầu dục, ở giữa có màu trắng xám, xung quanh có màu nâu đen. Giữa mô bệnh và mô lành có một quầng màu nâu đỏ. Bệnh do nấm Phyllosticta sp gây ra. Ngoài ra, trên cây hoa lan còn có một số dạng bệnh khác như bệnh tàn cánh hoa do nấm Botrytis cinerea, bệnh thối trắng rễ do nấm Rhizoctonia solani, bệnh đốm vàng do nấm Cercospora dendrobii gây ra….. Còn có một số bệnh gây ra bởi các nguyên nhân điều kiện môi trường hoặc dinh dưỡng khoáng.


8. Côn trùng gây hại
- Bọ trĩ: (Thripspalmi và Dichromothrips Corbetti): Là loại côn trùng nhỏ, có màu vàng nhạt. Chích hút trên trên lá non để lại những đốm vuông màu vàng sáng, sau chuyển dần sang màu nâu đen. Chích hút trên cánh hoa để lại những vết chích trong suốt và có một chấm vàng ở giữa.

- Nhện đỏ: Là một dạng ve ký sinh, di chuyển nhanh, lúc nhỏ có màu vàng cam, khi trưởng thành có màu đỏ. Khi chích hút chúng để lại trên lá, hoa những đốm nhỏ màu nâu. Thường phổ biến trong những vườn lan thiếu chăm sóc hoặc bị khô hạn kéo dài.

- Rệp: Đây là loại côn trùng gây hại phổ biến trên nhiều vườn lan, thường tập trung chích hút ở lá non, chồi non, đầu rễ, phát hoa, chồi hoa, làm cho cây phát triển còi cọc, hoa bị rụng cuống hoặc không nở. Rệp chích hút tạo thành những vết vàng nâu hoặc thâm đen. Sản phẩm bài tiết của chúng tạo điều kiện cho nấm than đen phát triển, nhất là trong điều kiện mưa ẩm kéo dài. Phổ biến nhất là:

+ Rệp xanh đen: Pleotrichophorus chrysanthemi Theobald.
+ Rệp nâu đen: Macrosiphoniella sanbornici Gillette.
+ Rệp xanh: Coloradoa rufomaculata Wilson
– Sâu hại: Có nhiều loại sâu hại, nhưng thường gặp là sâu khoang (Spodoptera sp), thường cắn phá chồi non, phát hoa non.

– Ốc sên, ốc nhớt: là các loài nhuyễn thể, thường tập trung cắn phá vào ban đêm. Các đoạn rễ non, cây non, chồi, phát hoa là những mục tiêu cắn phá chính của các loài nhuyễn thể.

II. Biện pháp phòng trừ

- Khi phát hiện trong vườn lan bắt đầu có những cây bị nhiễm bệnh phải theo dõi và xác định cụ thể nguyên nhân gây bệnh để có biện pháp phòng chống thích hợp.

- Đối với các biểu hiện do nấm bệnh gây ra, tùy theo từng đối tượng gây bệnh mà chọn lựa phương pháp cũng như loại thuốc phòng trừ. Một số thuốc phòng chống có thể dùng như sau:

- Bệnh do nấm phấn trắng và gỉ sắt: Có thể dùng các loại
+ Score 250ND: 2 – 3 ml/bình phun 8 lít
+ Anvil 5SC: 3 – 4 ml/bình phun 8 lít

- Bệnh thối đen ngọn, đốm lá…: Có thể dùng các loại:
+ Aliette 80NP: 20 gr/bình phun 8 lít
+ Ridomil MZ 72 WP: 20 gr/bình phun 8 lít
+ Daconil 500 SC15 gr/bình phun 8 lít

- Bệnh thán thư, đốm lá, thối hạch, mốc xám hại hoa….Có thể dùng:
+ Topsin M 70 WP 5 – 10 gr/ bình phun 8 lít
+ Benlate20 gr/bình phun 8 lít

- Bệnh lở cổ rễ, nấm gây hại trong giá thể: Có thể dùng:
+Anvil 5 SC 3 – 4 ml/ bình phun 8 lít
+ Rovral 50 Wp10 gr/bình phun 8 lít

- Côn trùng gây hại:
+ Bọ trĩ: Dùng Decis;Danitol; BT….
+ Rệp: Dùng Supracide;Karate; Applaud-Mipe….
+ Sâu khoang: Dùng Decis ; Sumicidin ; Polytrin ;…
+ Ốc sên, ốc nhớt: Rãi vôi gần chậu hoa, đặt bã…
+ Các loại thuốc trừ sâu hại nên dùng theo liều lượng khuyến cáo. Đối với các loại nấm bệnh nên thường xuyên phun phòng bằng các loại thuốc phổ thông như Zineb, Boordeaux, Kasumin….theo định kỳ 7 – 10 ngày lần. Một số dạng bệnh do vi khuẩn gây ra có thể dùng thêm các loại kháng sinh như Streptomocin (100 – 150 ppm) để phòng trừ.

- Qua khảo sát một số vườn địa lan bị hư hại trong những năm gần đây, chúng tôi nhận thấy việc sử dụng giá thể dớn cây đã xay nhuyển, trộn với phân dê làm giá thể chính đang được sử dụng ở hầu hết các vườn địa lan tại Đà Lạt. Giá thể loại này nhanh phân hủy, kết vón và ngậm nước rất cao nên đã gây hư hại 100% bộ rể của cây lan, gây nên hiện tượng thối củ, thối đọt. Bên cạnh đó, một số vườn lan không bảo đảm độ thông thoáng ở đáy chậu nên tình trạng úng giá thể diễn ra càng mạnh mẽ hơn. Khắc phục tình trạng này, tốt nhất là thay mới toàn bộ giá thể sau khi đã tỉa bỏ những củ lan bị hư hại, tỉa rễ hư thối, xử lý bằng Benlate C (ngâm củ, rễ trong dung dịch benlate 25% trong 30 phút, để ráo, trồng và để nơi mát 7 – 10 ngày, sau đó chăm sóc bình thường).

 

Read More

Nhận biết hoa lan rừng: giả hạc hay trầm rừng?

Nhận biết hoa lan rừng: giả hạc hay trầm rừng?

Trầm tím và giả hạc hay còn gọi là phi điệp tím có cùng họ với nhau, về hình thức hoa rất giống nhau và cùng có mùi thơm. Với người đã biết thì phân biệt rất dễ nhưng với người mới chơi thì cũng là một vấn đề cần quan tâm.

Để nhận biết hoa lan rừng thuộc hai loại lan hoàng thảo có dạng thân thòng, đài hoa và cánh hoa thon dài, môi hoa có tí lông mịn, nhìn thoáng qua 2 loài khá giống nhau từ hoa đến lá, và đều có hoa màu tím, hương hoa rất thơm. Lan giả hạc rất dễ nhầm lẫn với lan trầm, nhưng trầm thì thân ngắn chỉ chừng 30-40 cm và hoa mùa tím sẫm hơn nhiều

 

 

Lan giả hạc: Trên  thực tế thân ngắn và nhỏ hơn trầm tím màu xanh hơi vàng, thân xuôi về ngọn lớn dần nở đều, các đốt thân càng về ngọn càng dài và tạo ngấn mắt đốt, lá nhỏ hơi bầu và mỏng. Thân cây già có màu xanh ngà vàng, hoa nhỏ có mầu hồng với hai mắt tím đậm được viền quanh mắt màu hồng đậm, hoa hơn so với trầm tím nhìn nhỏ và thơm hơi nồng.

Khi tưới nước cho các loài hoa lan rừng này cần chú ý. Mỗi giống hoa lan rừng có một quá trình sinh trưởng và phát triển khác nhau nên sẽ có những nhu cầu về nước tưới và phân bón khác nhau. Bên dưới là một số kinh nghiệm về cách tưới nước và bón phân cho hoa lan rừng:

Đối với lan Hoàng Thảo: Đây là giống độ ẩm, ưa ánh sáng. Nhiệt độ tốt nhất cho cây phát triển là 15-25°C, không nên để cho cây lan bị ẩm liên tục trong ngày. Nếu thấy chất trồng của lan còn ẩm không nên tưới nước.

Tưới ngày 2 đến 3 lần vào sáng sớm hoặc chiều mát. Nếu trong ngày nắng, nóng và gió nhiều thì tăng thêm lần tưới, nhưng tưới thật đậm, nếu không ánh sáng sẽ làm cháy lá cây.

Dùng vòi phun sương nhẹ và phải di chuyển qua một lượt rồi tưới trở lại để cho thấm đều vào chất trồng.

Một tuần tưới phân 2 lần,một liều lượng 2g-lít (bằng một thìa cà phê).nhưng cần Lưu ý: phải tưới nước trước khi tưới phân.

Những loại phân bón cho lan như sau: phân 30-10-10 dùng cho cây lúc còn nhỏ; phân 20:10:10 dùng cho cây trưởng thành, phân 10:30:10 dùng cho cây lan khi bắt đầu ra nụ. Khi thấy lan nhú hoa thì tưới phân 60-30-30 để cho hoa mập hơn, bền và sắc hoa tươi lâu. Mỗi tháng phun thuốc ngăn ngừa sâu bệnh.

Quá trình chăm sóc cho phong lan là một việc không hề dễ tùy vào chủng loại phong lan, môi trường địa lý và ngay cả mục đích thúc cây ra hoa vào thời điểm định sẵn sẽ ảnh hưởng đến việc tưới nước cho hoa lan sao cho hợp lý.

Tưới nước tốt nhất cho phong lan là vào buổi sáng sớm, và chiều muộn, không nên tưới nước vào buổi trưa nắng. Tuy nhiên bạn cũng cần lưu ý vào thời tiết lúc ấy như thế nào, mùa nắng nóng hay mưa để tiến hành điều chỉnh lưu lượng nước tưới thích hợp.

Trên thực tế, tưới nước cho phong lan không cần cầu kỳ lắm, chỉ cần nước sạch, không lợ, không mặn, vòi tưới nước có nhiều lỗ nhỏ, tưới vọt lên cao để gió thổi nước rơi nhẹ xuống cả cây phong lan. Đặc biệt vào mùa khô nóng, nên tưới luôn cả khu vực xung quanh để tránh hiện tượng bốc hơi khiến chậu phong lan nhanh mất nước.

Read More

Điều kiện ánh sáng và nhiệt độ với hoa lan dendro

Điều kiện ánh sáng và nhiệt độ với hoa lan dendro

Ánh sáng tốt nhất là vào khoảng 70% – 80%. Điều kiện ra hoa cũng chịu ảnh hưởng của thời gian chiếu sáng trong ngày.

Hầu hết lan Dendro đều phát triển mạnh nơi có nhiều ánh sáng. Thừa sáng có thể gây ra vàng lá, cháy lá, các giả hành có thể trở nên trơ trụi trông xấu nhưng cây sẽ thích nghi dần và vẫn ra hoa. Trái lại, thiếu sáng, cây sẽ èo uột, đứng không vững, ít ra hoa, số lượng hoa trên cành cũng ít đi. Ánh sáng tốt nhất là vào khoảng 70% – 80%. Điều kiện ra hoa cũng chịu ảnh hưởng của thời gian chiếu sáng trong ngày. Đối với một số loài như Long tu. Kim điệp…chỉ ra hoa khi được chiếu sáng ít hơn 10giờ/ngày, nghĩa là cần ngày ngắn vì thế chúng chỉ ra hoa vào dịp gần Tết.

Những loài ưa lạnh thì thích nhiệt độ khoảng 15°C. lý tưởng nhất là 20°C. Trái lại những loài ưa nóng hơn (kể cả các loài lan lai hiện trồng trong thành phố Hồ Chí Minh) thì nhiệt độ lý tưởng là 25°C hay cao hơn một chút.

Các loài có lá rụng cần tưới nhiều nước gấp 3 lần các loài khác vào lúc tăng trưởng. Khi lá bắt đầu vàng thì bớt tưới nước và ngưng hẳn, để cây vào nơi mát cho chúng nghỉ ngơi, rụng hết lá trước khi ra hoa. Ngay khi thấy các nụ hoa xuất hiện thì tưới nước đều đặn trở lại và chuyển dần ra nơi ánh sáng thích hợp. Sự khô hạn này là bắt buộc đối với các loài rụng lá, nếu tưới nước bón phân quanh năm thì sẽ ít hoa hoặc không hoa.

Các loài không rụng lá thường không có mùa nghỉ rõ rệt, có thể là sau khi hoa tàn. Với các cây lai thì không có thời gian nghỉ hay có rất ngắn, khi đó một số lá vàng và có thể rụng đi, rễ ngừng phát triển. Thường chồi mới phát triển cùng lúc với cây lấy lại sự tăng trưởng.

Các loài Dendrobium nguyên thủy, nhất là các loài thân thòng thường phù hợp với lối trồng trên cây, trên khúc gỗ, trên miếng dớn, miếng xơ dừa. Trái lại, các loài lai thích hợp trồng trong chậu cũng như trên khúc gỗ, xơ dừa miếng hay vỏ dừa, thậm chí trên sạp phủ lưới.

Sau khi trồng, để cây vào nơi mát mẻ, tưới sương cho đến khi rễ non ló ra bấy giờ chuyển dần ra nơi phù hợp.Tưới phân 1-2 lần/tuần.

Các loài Dendrobium rất thích tách chiết, nếu không tách chiết sau 3-4 năm trồng thì chúng sẽ yếu dần. Có thể xắn đứt căn hành giữa các giả hành vào cuối mùa khô và đợi đến khi các mắt ngủ ở gốc giả hành phát triển thành chồi mới rồi tách ra để trồng. Việc tách chiết tiến hành cùng lúc với việc thay chậu. Thường thì tách 3 đơn vị: gồm 1 chồi mới và 2 giả hành củ, nhưng cũng có thể tách từng giả hành một nếu chúng mập mạnh. Các giả hành được cắt rời, bỏ hết rễ, phần đỉnh cũng được cắt ngắn cho bằng nhau. Chúng được rải đều trên tấm lưới xếp đôi (có độ dày để giũ ẩm tốt) để trong giàn có độ ẩm cao, độ sáng yếu. Chúng được kích thích ra chồi bằng B1 và NAA 2 lần trong tuần đầu, tưới nước và phân hàng tuần, khỏang 1 tháng sau các chồi ở gốc giả hành sẽ đâm ra. Các chồi này rất mập và đều. Khi chồi cao cỡ 2-3 cm có thể đem trồng riêng với các kiểu cách khác nhau như tách chiết. Cây sẽ phát triển đều và cho hoa hầu như đồng loạt.

Read More

Phân loại các giống lan Dendrobium

Phân loại các giống lan Dendrobium

Dendrobium, Lan Hoàng Thảo, Đăng Lan là một loài lớn với hơn 1,200 giống, đứng thứ hai trong gia đình hoa lan về số lượng giống và cũng đứng thứ hai trong các loài lan được nuôi trồng nhiều nhất chỉ sau Cattleya.

Hoa lan (danh pháp khoa học: Orchidaceae) là một họ thực vật có hoa thuộc bộ Măng tây (Asparagales). Lan là một gia đình có sự đa dạng các chủng loại lớn thứ nhì trong thế giới thực vật với gần 30,000 loài chỉ sau họ Cúc và có mặt gần như trên khắp các châu lục ngoại trừ Nam Cực.

Trong đó Dendrobium (Lan Hoàng Thảo, Đăng Lan) là một loài lớn với hơn 1,200 giống, đứng thứ hai trong gia đình hoa lan về số lượng giống và cũng đứng thứ hai trong các loài lan được nuôi trồng nhiều nhất chỉ sau Cattleya. Đây cũng là nhóm hoa lan đa dạng có hoa đẹp với màu sắc đầy mê hoặc và một chi tiết không thể quên được chính là hương thơm… Dù rằng Bulbophyllum (Lan Lọng) là một loài lớn nhất trong họ hoa lan nhưng luận về hương sắc có lẽ Dendrobium vẫn vượt trội hơn nhiều phần.

Nói riêng về Dendrobium thì đây là một loài thực vật phụ sinh, sống và bám trên thân cây hoặc đá. Thích nghi với nhiều loại môi trường sống, từ những vùng núi cao Hymalaya đến các khu rừng nhiệt đới vùng đất thấp và cả những vùng khí hậu khô nóng của sa mạc Úc Châu. Cũng từ sự đa dạng hấp dẫn kia trong các giống thuộc loài Dendrobium thường được chia ra làm nhiều nhóm với sự riêng biệt nổi bật của từng loại và có khá nhiều cách phân loại khác nhau. Trong bài viết này xin chỉ nói về các giống lan Dendrobium và cách phân loại dưới đây là một cách phân loại dựa vào những điểm tương đồng của những giống lan cũng như cách sống, mùa nghỉ, mùa hoa… Đây cũng là cách phân loại dễ nhớ nên được nhiều người sử dụng so với các cách phân loại khác.

1. Phalaenanthe:

Nhóm này lá thường xanh trong nhiều năm, giả hành ốm, cao (trong từng giống có những biến thể với giả hành thấp), phát hoa mọc ra trên các mắt ngủ ở ngọn. Mùa hoa thường là một lần vào mùa Thu hay cũng có thể hai lần trong năm vào mùa Xuân và Thu. Những cây lan trong nhóm có cánh hoa tròn trịa hay hơi kéo dài, nổi bật với các giống như Den. affine, Den. bigibbum(phalaenopsis), Den. dicuphumvà Den. williamsianum.

Nhóm lan này phát triển tốt trong môi trường quanh năm ấm áp, với ban đêm không dưới 60°F (16°C). Cần nhiều nước và phân bón trong mùa tăng trưởng, ánh sáng trung bình. Lan có một mùa nghỉ ngắn (3 đến 4 tuần) khô và mát với nhiệt độ có thể chịu được khoảng 55°F (12°C) và ra hoa sau đó khi nhiệt độ ấm trở lại.

Đây cũng là nhóm nổi bật vì các giống lan Dendrobium lai tạo thường thấy, những giống Dendrobium có cánh hoa to tròn như lan Hồ Điệp (Phalaenopsis) hay những giống lan Dendrobium lai được trồng với mục đích thu hoạch hoa và bán ra để mọi người mua về chưng đều có nguồn gốc từ những giống lan nguyên thủy trong nhóm này.

2. Spatulata:

Nhóm lan này có cánh hoa dài và xoắn như sừng con linh dương nên trong Anh Ngữ còn được gọi là “Antelope Type”. Lá xanh quanh năm với giả hành to cao mạnh mẽ. Ra hoa một lượt với nhiều cành hoa hay có thể ra hoa liên tiếp trong mùa Hè ấm áp, hoa lâu tàn. Có các giống như Den. antennatum, Den. canaliculatum, Den. discolor, Den. gouldii, Den. johannis, Den. lineale(veratrifolium), Den. stratiotes, Den. streblocerasvà Den. taurinum.

Những cây lan trong nhóm này phát triển tốt trong môi trường có khí hậu ấm áp quanh năm 60-65°F (15-18°C) vào ban đêm và 75-90°F (24-32°C) vào ban ngày. Có thể chịu nóng cao hơn nhưng phải tăng độ ấm và thoáng gió. Không có mùa nghỉ, có thể chịu lạnh trong mùa Đông nhưng phải có môi trường khô ráo. Ánh sáng từ trung bình đến mạnh.

Các giống lan lai từ nhóm lan này thường được giới chơi lan tại Việt Nam gọi là Dendro Nắng do cây khỏe mạnh to lớn và có thể chịu được nắng cao từ 80% đến 100% nắng.

3. Dendrobium:

Nhóm lan này nổi bật với đa số đều có giả hành mọc rũ xuống với lá mọc dọc hai bên. Lá sẽ rụng khi thời tiết bắt đầu lạnh và khô. Nhóm lan này cần một mùa nghỉ lạnh và khô ráo. Vào cuối mùa Đông cho đến đầu mùa Xuân hoa bắt đầu mọc từ 1 đến 5 hoa tại các nách lá. Trong nhóm này chia ra làm hai loại dựa vào khả năng chịu lạnh như sau.

Nhóm D1: Khả năng chịu được lạnh cao, gồm các cây như Den. chrysanthum (Hoàng thảo hoa vàng), Den. friedricksianum, Den. nobile (Thạch hộc, Hoàng thảo dẹt) và Den. wardianum (Hoàng thảo ngũ tinh). Lan cần tưới nhiều nước và phân bón khi cây bắt đầu phát triển mạnhcho đến khi các lá ở ngọn ngừng phát triển. Lúc này lan cần nhiều ánh sáng hơn, giảm nước mạnh hoặc ngưng hẳn không tưới nước, không bón phân, đêm có thể chịu lạnh 40-50°F (4-10°C). Vào thời gian nghỉ này nói vui một chút là “quên chúng đi”.

Nhóm D2: Những cây trong nhóm này chịu lạnh kém hơn nhóm 1, gồm có những cây như Den. anosmum(Giã hạc, Phi điệp), Den. falconeri(Hoàng thảo trúc mành), Den. fimbriatum(Hoàng thảo long nhãn), Den. findlayanum(Hoàng thảo chuỗi ngọc), Den. heterocarpum(Hoàng thảo lụa vàng), Den. loddigesii(Hoàng thảo nghệ tâm), Den. moniliforme, Den. parishii(Hoàng thảo tím hồng), Den. pendulum(Hoàng thảo u lồi), Den. primulinum(Long tu) và Den. transparens(Phi điệp trắng tím). Cách nuôi trồng tương tự như nhóm một, nhưng vào mùa Đông ban đêm không nên để lạnh dưới 55°F (12°C) và gần như không tưới nước vào thời gian này. Các cây lan trong nhóm này không chịu được lạnh nhiều như nhóm 1.

 

4. Callista:

Những cây thuộc nhóm này có giả hành cứng cáp, có từ 1-6 lá mọc phía trên đỉnh giả hành. Hoa mọc thành chùm rũ xuống. Những giống nổi bật trong nhóm này gồm có Den. amabile(Thuỷ tiên tím), Den. chrysotoxum(Hoàng lạp), Den. densiflorum(Thuỷ tiên vàng), Den. farmeri(Thuỷ tiên trắng), Den. griffithianum, Den. lindleyi(Vẩy cá, Vẩy rồng), Den. thyrsiflorum(Thuỷ tiên), Den. sulcatum(Thủy tiên dẹt)…

Nhóm lan này cần có mức ánh sáng cũng như tưới nước và phân bón vừa phải vào mùa Hè ấm áp, nhiệt độ vào khoảng 60-90°F (16-32°C). Và giữ mát vào mùa Đông với khoảng 50°F (10°C) vào ban đêm, tưới nước vừa phải đủ để giữ cho giả hành không bị teo tóp và không cần phân bón vào thời gian này.

5. Latouria:

Nhóm lan này thường có lá trên đầu giả hành to vừa phải và dày. Cụm hoa mọc thẳng với các hoa thường có màu chủ đạo từ trắng đến vàng hơi xanh và hoa trông có vẻ hơi quái dị. Vài giống lan tiêu biểu trong nhóm này là Den. alexandrae, Den. atroviolaceum, Den. johnsoniae, Den. macrophyllumvà Den. spectabile.

Phát triển tốt trong môi trường giống như nhóm Spatulatatuy nhiên chỉ cần ánh sáng vừa đủ và cần khô ráo để lan nghỉ ngơi vào mùa Đông.

6. Formosae:

Nhóm này bao gồm những cây có giả hành mọc thẳng với một lớp lông đen trên thân và lá có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Hoa thường có màu trắng giữa hoa có màu từ vàng đến đỏ hoặc xanh lá. Thường có từ 2-3 hoa mọc tại các nách lá gần ngọn và có thể to đến 4 inches (10 cm). Hoa lâu tàn. Những cây tiêu biểu như Den. bellatulum(Bạch hỏa hoàng), Den. dearii, Den. draconis(Nhất điểm hồng), Den. formosum(Bạch nhạn), Den. infundibulum(Hoàng thảo Bù Đăng), Den. lowii, Den. margaritaceum(Bạch hoàng), Den. sanderaevà Den. schuetzii…

Nhóm lan này phát triển tốt trong môi trường khí hậu mát với khoảng 50-60°F (10-16°C) vào ban đêm và không quá 85°F (30°C) vào ban ngày. Tưới nước và phân bón hợp lý khi cây phát triển mạnh và cần để khô nhẹ khi cây ngừng tăng trưởng. Giữ ẩm nhẹ cho đến khi cây bắt đầu phát triển trở lại.

7. Nhóm cuối cùng bao gồm những nhóm nhỏ với những cây đặc trưng sau: Den. linguiforme, Den. tetragonum, Den. gracillimumvà Den. cuthbertsonii (sophronitis).

Trồng tốt tùy theo môi trường sống của từng cây tuy nhiên vẫn có điểm chung là cần một nhiệt độ từ trung bình đến ấm áp với nhiệt độ ban đêm vào khoảng 55-60°F (12-16°C). Giữ khô vào mùa Đông hoặc khi thấy cây ngừng tăng trưởng.

Hiện nay có nhiều cách phân loại khác nhau, chưa thống nhất và ngay cả các nhà khoa học gia cũng còn nhiều ý kiến trái ngược. Ví dụ như theo cuốn “Dendrobium and Its Relatives”của Bill Lavarack, Wayne Harris và Geoff Stocker thì Dendrobium chia ra tới 34 nhóm và theo Internet Orchid Species có tới 40 nhóm. Tuy nhiên như đã trình bầy ở trên, đây là cách phân loại dễ nhớ nên được nhiều người sử dụng và các cây lan trong cùng một nhóm thường được các nhà lai giống lan tuyển chọn và lai tạo tạo với nhau để cho ra các giống lan lai đẹp đẽ nhưng vẫn mang đặc trưng nổi bật.

Mong rằng bài viết với cách phân loại kể trên sẽ giúp bạn đọc có cái nhìn toàn diện hơn về loài lan Dendrobium và từ đó có thể lựa chọn cho chính mình những cây lan đẹp phù hợp với khu vực sinh sống và sở thích riêng.

Do các giống của loài lan này lên đến hàng nghìn cho nên những cây lan được liệt kê bên trên chỉ là một số đại diện đặc trưng được nhiều người biết đến. Thêm vào đó, những cây lan có mọc tại Việt Nam được liệt kê với tên tiếng Việt đi kèm, tuy nhiên đôi khi tên khác nhau giữa các vùng miền nên những tên Việt bên trên được sử dụng dựa vào tên gọi được nhiều người sử dụng. Xin xem chi tiết của 115 loài và 1147 giống trong mục Lan Rừng VN từ A-Z.

Phân loại các giống lan Dendrobium; Anaheim 11/2013 Nguyễn Duy; hoalanvietnam . org

Read More